Salvador Dalí

[SenSuaL]

Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí y Domènech, kısaca Salvador Dalí ([Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...][Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] – [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...][Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]), [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...][Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...][Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]. Gerçeküstü eserlerindeki tuhaf ve çarpıcı imgelerle ünlenmiştir. En iyi bilinen eseri olan [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...],ni 1931'de bitirmiştir.
Dalí, ressamlığın yanı sıra [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...], [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] de ilgilenmiş, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] animasyoncu [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile beraber yaptığı Destino adlı kısa çizgi film, 2003'te "en iyi kısa animasyon filmi" dalında [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] adayı olmuştur.
[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] doğumlu olan Dalí, 711 yılında [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'yı fethetmiş olan [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'in soyundan geldiğini iddia etmiş, "süslü ve cafcaflı olan herşeye, lüks hayata ve doğu kıyafetlerine olan düşkünlüğünü" de "Arap kökeni"ne bağlamıştır.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]
Dalí hayatı boyunca, sanatıyla olduğu kadar kadar eksantrik giyimi, davranışları ve sözleriyle de dikkat çekmiş, bu durum kimi zaman, onun sanatını takdir edenleri de etmeyenler kadar usandırmıştır.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Bu davranışların getirdiği kötü şöhret, Dalí'nin geniş kesimlerce tanınmasını sağlamış ve eserlerine duyulan ilgiyi artırmıştır.

Dalí [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...][Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'te, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'nın [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] bölgesinde bulunan Figueres kentinde, Salvador Dalí i Cusí ve Felipa Domenech Ferres çiftinin ikinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Çiftin 1901 doğumlu ilk çocuğu, Dalí'nin doğumundan tam dokuz ay on gün önce (1 Ağustos 1903'te) sindirim yolu iltihabından ölmüş, onun ismi olan Salvador da ikinci çocuğa geçmişti. İlk çocuklarının küçük yaşta ölmesini bir türlü kabullenemeyen Dalí çifti, küçük Dalí'nin yanında sık sık ölmüş ağabeyinden bahsediyor, ilk Salvador'un bir resmini yatak odalarının duvarında tutuyor, ve Dalí'yle beraber düzenli olarak ilk Salvador'un mezarını ziyaret ediyorlardı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Bu durum, Dalí'nin küçük yaşta kendi kimliği konusunda karışıklık yaşamasına sebep oldu. Sonradan, hiç tanımadığı ağabeyi hakkında "iki su damlası gibi birbirimize benziyorduk, fakat yansımalarımız farklıydı [...] o, herhalde benim fazla mutlak olarak tasarlanmış ilk versiyonumdu" diye yazacaktı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]
Dalí'nin babası, sert ve otoriter karakterli bir noterdi. Annesi ise tam tersine sevecen ve anlayışlıydı, ve oğlunun resim konusundaki çabalarına destek veriyordu.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Dalí üç yaşındayken kızkardeşi Ana María doğdu. Evin tek erkek çocuğu olarak, annesi, kızkardeşi, teyzesi, anneannesi ve bakıcısından sürekli ilgi gören Dalí, küçük yaşlarından itibaren şımarık ve kaprisli bir karakter sergilemeye başladı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]
1914'te annesinin desteğiyle özel bir resim okuluna yazılan Dalí, 1919'da Figueres Belediye Tiyatrosu'nda ilk sergisini açtı. Şubat 1921'de ise çok sevdiği annesini [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] kaybetti. Annesinin ölümü hakkında "hayatımda aldığım en büyük darbeydi. Ona tapardım [...] Ruhumun kaçınılmaz kusurlarını görünmez kılabilmesine hep güvendiğim bir varlığın kaybını kabullenemiyordum" diye yazacaktı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Dalí'nin babası, karısının ölümünden kısa süre sonra baldızıyla evlendi.

Madrid, Paris ve ABD

1922'de Madrid'e taşınan ve buradaki San Fernando Güzel Sanatlar Okulu'na yazılan Dalí, ilk eserlerinde [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] etkileri gösterdi. [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] kökenli olan bu yeni akımlar, o sıralar Madrid'de pek yaygın değildi, ve Dalí'nin eserleri kısa sürede ilgi çekmeye başladı. Dalí, Madrid'de geçirdiği yıllarda, kendisi gibi [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] sanata meraklı olan film yapımcısı [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ve şair [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile yakın arkadaş oldu. 1923'te disiplinsizlik yüzünden geçici olarak okuldan uzaklaştırılan Dalí, aynı yıl [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'da anarşist gösterilere katıldığı için tutuklandı ve bir süre gözaltında tutuldu.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] 1925'te okula geri döndü, ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'da ilk kişisel sergisini açtı. Resimleri eleştirmenler tarafından ilgi ve şaşkınlıkla karşılandı.

Dalí 1926'da [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'e gitti ve büyük saygı duyduğu [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile tanıştı. Sonraki birkaç yıl boyunca, Dalí'nin eserlerinde Picasso etkisi ağır basacaktı. Paris gezisinden döndükten kısa süre sonra okulundan temelli kovulan Dalí, çok geçmeden askere alındı. Ekim 1927'de askerlik hizmetini bitirdi ve Mart 1928'de sanat eleştirmenleri Lluís Montanyà ve Sebastià Gasch ile beraber, sanatta [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] savunan "Sanat Karşıtı Katalan Manifesto"yu yazdı.
1929'da arkadaşı Luis Buñuel ile beraber çektikleri Bir Endülüs Köpeği adlı avangart kısa film, sürrealist sanat çevrelerinde ikiliye büyük şöhret kazandırdı. Aynı yıl ikinci kez Paris'e giden Dalí, burada ressam [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] aracılığıyla sürrealist akımın öncüleri [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile tanıştı. Éluard'ın karısı Gala (asıl ismi Helena İvanovna Diakonova), tanıştıkları andan itibaren Dalí'nin ilgisini çekti, ve 1929 yazında Dalí ile Gala arasında, sonradan evliliğe dönüşecek olan tutkulu bir ilişki başladı.
1931 yılında Dalí, en meşhur eseri olan [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...],ni yaptı. Yumuşak Saatler ya da Eriyen Saatler olarak da bilinen eserde, geniş bir kumsal manzarası önünde eriyen cep saatleri resmedilmiştir. Eser genel olarak, katı ve değişmez zaman kavramına karşı bir protesto olarak yorumlanır.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Dalí sonradan bu resmin ilhamını, sıcak Ağustos güneşi altında erimekte olan bir Camembert peynirinden aldığını yazacaktı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]

Haşlanmış Fasulyeli Yumuşak Yapı (İç Savaş Öngörüsü), 1936


1929'dan beri beraber yaşayan Dalí ve Gala, 1934'te bir devlet nikâhıyla evlendiler. (1958'de bir [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] düğünüyle nikâh tazeleyeceklerdi.) Aynı yıl [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'da bir sergi açan Dalí, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'de büyük sansasyon yarattı ve büyük üne kavuştu. 1936'da [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Uluslararası Sürrealist Sergisi'nde bir konuşma yapması istenince, sahneye eski tip hantal bir dalgıç tulumu içinde çıktı. Tulumun beline mücevher işlemeli bir kama takmıştı; bir elinde bir [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ıstakası tutuyor, diğer eliyle de bir çift kurtköpeğini çekiştiriyordu.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Konuşma sırasında nefes almakta zorluk çekince, dalgıç kıyafetinin başlığı çıkarıldı.
Dalí 1937'de [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'a giderek zamanın meşhur komedyenleri [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile tanıştı, ve onlar için bir [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] yazdı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] 1938 yazında ise Londra'da, hayranı olduğu [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile tanıştı ve ünlü psikoloğun birkaç portresini yaptı. Tüm sürrealistler gibi Dalí de [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] dışavurumuyla ilgileniyor, ve Freud'un bilinçaltı konusundaki yazılarını ilgiyle takip ediyordu.
1936'da başlayan ve tüm İspanya'yı kaosa sürükleyen [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...], 1939'da General [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'nun galibiyetiyle sona erince, Dalí yeni kurulan [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] rejimi desteklediğini açıkladı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Bunun üzerine, çoğunluğu [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] olan, ve Dalí'nin abartılı dikkat çekme çabalarından zaten hoşlanmayan sürrealistler, Dalí'ye açıkça sırtlarını döndüler. Sürrealist grubun önderi Breton, Salvador Dalí'nin isminden iğneleyici bir [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] çıkardı: Avida Dollars (Dolar Heveslisi). Dalí ise cevap vermekte gecikmedi: "Le surréalisme, c'est moi!" (Sürrealizm benim!)[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Sürrealistler ve Dalí arasındaki çekişme, Dalí ölene kadar devam edecekti.
1940'da Dalí ve Gala, tüm Avrupa'yı etkisi altına almaya başlayan [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'ndan kaçarak ABD'ye yerleştiler. Burada dokuz yıl kalacaklardı. 1942 yılında Dalí, Salvador Dalí'nin Gizli Hayatı isimli otobiyografisini yayımladı. 1945-46 yıllarında, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile beraber Destino, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ile beraber Spellbound filmlerinin yapımında çalıştı. 1947'de sürrealist bir Picasso portresi yaptı.

Katalonya'ya dönüş


Çarmıha Gerilme (Corpus Hypercubicus), 1954


1949'da Dalí, karısıyla beraber Avrupa'ya döndü ve memleketi [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'ya yerleşti. Hayatının sonuna kadar burada kalacaktı. Faşist Franco rejimiyle yönetilen İspanya'ya yerleşmesi, bir kez daha sol görüşlü sanatçı ve aydınların tepkisini çekti.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]
Dalí 1951'de [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'in ve modern bilimin bazı kavramlarını sentezlediği Mistik Manifesto,yu yayımladı. II. Dünya Savaşı sonrası eserlerinde, Katolik temalar ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...], [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] (dört boyutlu küp) ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] çözünme gibi modern bilim kavramları öne çıkacaktı. [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'da patlayan atom bombasının gücünden çok etkilenmiş olan Dalí, hayatının bu dönemine "nükleer mistisizm" adını veriyordu. Yine bu dönemde Dalí, tuvale boya sıçratma, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...], [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] gibi pek çok değişik teknikle denemeler yaptı.
1960'da Figueres belediye başkanı, yıllar önce Dalí'nin ilk sergisine ev sahipliği yapmış ve iç savaşta zarar görmüş olan Belediye Tiyatrosu'nu "Dalí Tiyatrosu ve Müzesi" adıyla restore etmeye karar verdi. Dalí, 1974'e kadar müzenin inşaatı ve dekorasyonuyla bizzat ilgilendi ve bu projeye çok emek ve zaman harcadı. Müze 1974'te açıldıysa da, Dalí 1980'lerin ortasına kadar ufak eklemeler ve değişiklikler yapmaya devam etti.
10 Haziran 1982'de Dalí'nin çok sevdiği karısı, menajeri, modeli ve ilham perisi Gala hayatını kaybetti. Gala'nın ölümünden sonra yaşama isteğini kaybeden Dalí, karısının öldüğü ve gömüldüğü Púbol Kalesi'ne yerleşti ve münzevi bir hayat sürmeye başladı. Temmuz 1982'de İspanya Kralı [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...], Dalí'yi Púbol Markisi ilan etti. Dalí ise bu jeste karşılık olarak, krala Avrupa'nın Başı adlı çizimini hediye etti. 1983'te Púbol Kalesi'nde yaptığı Serçenin Kuyruğu adlı tablo, Dalí'nin son eseri olacaktı. Ağustos 1984'te Dalí, kaledeki yatak odasında bilinmeyen bir sebepten çıkan yangında bacağından yaralandı.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] Bu olaydan kısa süre sonra Figueres'e döndü ve Salvador Dalí Tiyatro ve Müzesi'nde yaşamaya başladı.
Dalí, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...][Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'da kalp yetmezliğinden öldü ve Figueres'te kendi adını taşıyan müzenin mahzenine gömüldü.

Eserleri

Dalí hayatı boyunca, 1500'den fazla resim ve onlarca heykelin yanı sıra, çeşitli taş baskı eserler, kitap illüstrasyonları, tiyatro dekorları ve kostümleri üretmiştir. Ayrıca, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...], Brassaï, Cecil Beaton ve Philippe Halsman gibi fotoğraf sanatçılarıyla ve Elsa Schiaparelli, Christian Dior gibi moda tasarımcılarıyla beraber çalışmıştır.
Bugün Dalí'nin eserlerinin büyük çoğunluğu, Figueres'deki Dalí Tiyatro ve Müzesi'nde bulunur. [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'nın St. Petersburg kentindeki Salvador Dalí Müzesi, [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'deki Reina Sofia Müzesi ve [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'daki Salvador Dalí Galerisi de sanatçının yüzlerce eserini barındırır.
Dalí'nin 1965'te [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]'daki Rikers Island Hapishanesi'ne bağışladığı çarmıha gerilmiş [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] resmi, 1981'e kadar hapishanenin yemekhanesinde asılı durduktan sonra buradan alınarak hapishanenin lobisine asılmış, 2003'te ise kimliği belirsiz kişilerce lobiden çalınmıştır.[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]