Picasso

[KemanciKiz]

1881
İspanya'nın Malaga kentinde, José Ruiz Blasco (1838-1913) ile María Picasso López'in (1855-1939) oğlu Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Crispín Crispiniano Santísima Trinidad doğdu; Pablo'nun kız kardeşleri Lola (1884-1958) ve Conchita da (1887-1895) Malaga'da doğmuştu.

1891
Aile Galiçya'da, Atlas Okyanusu kıyısındaki La Coruña'ya taşındı. Pablo, yerel sanat okulunda alçı modellere bakarak çizim yapmasını öğreniyordu; babası oğlunun canlı modellere bakarak resim yapmasını sağladı. Pablo'nun ilk hamisi ailenin dostu ve koruyucusu Dr. Ramón Pérez Costales'ti. Doktor Pérez Costales difteriye yakalanan Pablo'nun kız kardeşinin hayatını kurtaramadı, Conchita Ocak 1895'te öldü.

1894
Yüzbaşı Dreyfus uydurma bir casusluk suçlamasıyla tutuklandı. "Dreyfus Davası" 1906'ya kadar Fransa'nın siyaset sahnesini ikiye böldü.

1895
Pablo, La Coruña'da, Calle Real'deki bir dükkânda tablolarını sergiledi; yerel eleştirmenlerden biri, on dört yaşındaki ressamın önünde "şanlı ve parlak bir gelecek" olduğu kehanetinde bulundu. Aile, La Coruña'dan taşındı; kısa bir süre için Madrid'e uğradılar, Pablo babasıyla ilk kez Prado Müzesi'ni ziyaret etti. Yazı Malaga'da geçirdikten sonra, Barselona'ya taşındılar. Pablo, Güzel Sanatlar Okulu'na (La Llotja) girdi. Yaşamı boyu dostu kalacak olan sınıf arkadaşı Manuel Pallarès'le (1876-1974) küçük bir stüdyoyu paylaştı.

Kübalılar, İspanyol yönetimine karşı ayaklanma başlattı. Birçok Barselonalı sömürgecilik karşıtıydı. Louis Lumière, Paris'te sinematografi gösterisi yaptı. İlk "otomobil sergisi" Paris'te açıldı. Wilhelm Röntgen x-ışınlarını buldu.

1896
Don José, Pablo'nun Manuel Garnelo'nun stüdyosunda çalışmasını sağladı. Pablo burada dinî kompozisyonlar yaptı.

Corpus Christi yortusu münasebetiyle yapılan geçit törenine atılan bombanın ardından Barselona'da anarşistler işkenceye uğradı ve yargılandı. Paris'te 1892'den beri anarşistler olay çıkarıyordu. Bombalama olayları 1894'te cumhurbaşkanına yapılan suikastla doruğa ulaştı.

1897
Pablo Bilim ve Merhamet adlı tablosunu yaptı. Tablo Madrid'deki Ulusal Güzel Sanatlar Sergisi'nde onur ödülü aldı. Ekim ayında başkentteki San Fernando Akademisi'ne girdi. Yine bir resim öğrencisi olan arkadaşı Franciso Bernareggi (1878-1959) ile Prado Müzesi'ni gezdi, El Greco'nun eserlerini görmek üzere Toledo'ya gitti. Pablo bir arkadaşına yazdığı mektupta, akademideki öğretmenlerde "bir nebze olsun sağduyu olmadığını" yazıyor, "Ressam olmak isteyen bir oğlum olsa, onu bir dakika bile burada, İspanya'da tutmazdım," diyordu.

Osmanlı İmparatorluğu ile Yunanistan arasındaki Girit savaşı (Nisan-Aralık) İstanbul Antlaşması'yla bitti.

1898
Pablo, kızamığa yakalandı; Madrid'den ayrıldı ve nekahat dönemini Barselona'nın güneybatısında, Aragon sınırı yakınlarındaki dağlarda, Pallarès'in köyü Horta de Ebro'da geçirdi. Burada Küba'dan dönen beş parasız, çıplak ayaklı askerleri gördü.

İspanya ile ABD arasındaki, İspanyol donanmasının yok edildiği savaş (Şubat-Temmuz) Paris Antlaşması'yla sona erdi (10 Aralık). Küba, Porto Riko ve Filipinler İspanya'nın elinden çıktı, ABD'nin nüfuz alanına girdi. Madrid'de "98 Kuşağı" yazarları romanlarında İspanya'nın iç karartıcı durumu ile geleceğini sorguladılar.

1899
Pablo, Şubatta Barselona'ya döndü; iki yıl önce Paris'teki Le Chat Noir'ı (açılışı 1881) taklit ederek açılmış olan, sergiler ve kukla tiyatrosu gibi eğlencelerin yer aldığı Els Quatre Gats han ve restoranında toplanan bohem sanatçı ve yazarlarla sık sık buluşuyordu. Bu han için mönüler ve afişler tasarladı. Dostları arasında Jaime Sabartès (1882-1968), Carles Casagemas (1881-1901), Ramon Pichot (1872-1925) gibi isimler vardı.

1900
Els Quatre Gats'da ilk kişisel sergisini açtı (Şubat); Ekim ayında Casagemas ile Paris'e, Evrensel Sergi'yi görmeye gitti. Burada, İspanyol pavyonunda Picasso'nun Son Anlar tablosu sergilenmekteydi. Pallarès de onlara katılınca, üç arkadaş Montmartre'da bir stüdyoyu birlikte paylaşmaya başladılar. Picasso'nun birkaç yağlıboyası ve pasteli Parisli koleksiyonculara satıldı. Aralıkta İspanya'ya döndüler.

"Işık Şehri" Paris'te 14 Nisan'da açılan Evrensel Sergi'nin teması elektrikti. Yabancı ülkelerin pavyonları, yeni yüzyılı karşılamak üzere düzenlenen şaşaalı gösteriler ve eğlenceler şehre 48 milyon ziyaretçi çekti.

1901
Picasso, Malaga'ya yaptığı kısa bir geziden sonra Madrid'e taşındı, yeni çıkan Arte Joven dergisinde sanat editörü olarak çalıştı. Casagemas, Şubatta Paris'te intihar etti. Picasso ilkbaharda Madrid'den ayrılmaya karar vererek, önce Barselona'ya, sonra da Paris'e gitti. Orada Ambroise Vollard'ın (1865-1939) galerisinde açacağı ilk sergiye hazırlanmaya başladı. Clichy Bulvarı'ndaki stüdyosunu Katalonyalı galerici ve anarşist Pere Manyac'la (1870-?) paylaşıyordu. Polis, anarşistlerle bağlantısından kuşkulanarak, Picasso'yu gözaltına aldı. Galerici dostu, onu şair Max Jacob'la (1876-1944) tanıştırdı; Jacob, Picasso'nun ilk sergisini şöyle hatırlıyordu: "Steinlen, Lautrec, Vuillard, Van Gogh gibilerini taklit etmekle suçladılar onu, ama herkes onda bir ateş, gerçek bir parlaklık, bir ressamın gözü olduğunu kabul etti." Ruiz adını kullanan Picasso, çizimlerini Frou Frou ve Gil Blas gibi resimli Fransız dergilerine verdi; daha sonra, L'Assiette au beurre'ün, bir sayısının tamamına illüstrasyon yapma teklifini, ününü ressam olarak kazanmak istediğini belirterek, reddetti. Picasso, paletindeki baskın rengin mavi olduğu Mavi Dönem'ine (1901 sonu-1904 ortası) Casagemas'ın intiharının yol açtığını belirtir.

1902
Barselona'ya dönerek, insan acılarını ele alan konular üzerinde çalıştı. Sonbaharda Paris'e döndüğünde, Saint-Lazare hapishanesindeki kadın mahkûmları resmetti. Stüdyosunu Max Jacob'la paylaşıyordu, paraları azdı. Picasso ısınmak için çizimlerini yaktığını söylemişti. Amcası, para yedirerek askerlikten muaf tutulmasını sağladı.

1903
Yılın büyük bölümünü Barselona'da geçirerek, yapıtlarında eski İspanyol resminde sıklıkla işlenen yoksulluk, ihtiyarlık ve körlük imgelerini kullandı. Sanatçı, çok sonraları "Duygusallıktan başka bir şey değil" diyerek, Mavi Dönem'ini ciddi bulmadığını söyleyecekti.

Wright kardeşlerin ilk uçuş denemesi. Picasso daha sonraları kendisi gibi kübist olan Braque'ı Wilbur Wright'a benzetecekti.

1904
Picasso, Nisanda Paris'e taşınarak Monmartre'daki Bateau Lavoir'da (çamaşır teknesine benzediği söylenen bir bina) bir stüdyo tuttu. Yeni dostları arasında yazar André Salmon (1881-1969), şair ve eleştirmen Guillaume Apollinaire (1880-1918) yer alıyordu. Sanatçılara modellik yapan Fernande Olivier (1881-1966) ile tanıştı; Fernande Picasso'nun yanına taşınarak, 1912'ye kadar hayatını paylaştı. Bu dönemdeki birçok eserinin esin kaynağı Fernande oldu. Pembe Dönem'inin paleti (1904-06) pembe ya da ten rengi tonlardadır; konularından biri de sirklerdir.

Haziran ayında Henri Matisse (1869-1954) Vollard'ın galerisinde ilk tek kişilik sergisini açtı.

1905
Gezgin sirk üyelerini ele alan yağlıboyalar, çizimler ve gravürler üzerinde çalıştı. Yazın birkaç haftasını Hollanda'da (Fernande olmaksızın) geçirerek, çıplak ya da yerel kostümlere bürünmüş kızların tablolarını ve çizimlerini yaptı.

Aralarında Matisse ve André Derain'in de (1880-1954) bulunduğu "Fauve" (vahşi hayvanlar) ressamları Paris'teki Salon d'Automne'da ortak sergi açtılar. Ingres'in retrospektif sergisinde Türk Hamamı tablosu (1865) da vardı. Einstein görelilik kuramını formüle etti. Rusya'da, 1904 Şubatında çıkan savaşta Japon yenilgisinin ardından yapılan işçi devrimi anayasal reformları getirdi.

1906
Vollard, baharda sanatçının stüdyosunda ne varsa satın aldı; bu parayla Picasso ile Fernande, Pirene Dağları'nda, Andorra sınırı yakınlarındaki Gósol'a gittiler. Sanatçı burada büyük bir enerjiyle çalıştı, kompozisyonlarındaki heykelsi yaklaşım, eskiçağ İberya ve ortaçağ Katalonya heykellerine duyduğu ilgiyi yansıtır. Paris'e döndüklerinde, hamisi ve dostu Amerikalı yazar Gertrude Stein'ın (1874-1946) portresini tamamladı. Sanatçının dostları arasında Derain ve Matisse de vardı; Bateau Lavoir'a taşınan Juan Gris (1887-1927) illüstratör olarak çalışıyordu; daha sonra kendini Picasso'nun öğrencisi olarak saydığını söyleyecekti.

Barselona'da, orduya verilen yeni yetkileri protesto etmek amacıyla gösteriler yapıldı.

1907
Yılın ilk yarısında Picasso büyük kompozisyonu Avignonlu Kızlar (bkz. s.???) üzerinde çalıştı. Baharda satın aldığı iki İberya heykelinin Louvre'dan çalındığı ortaya çıktı. Musée de l'Homme'da gördüğü Afrika heykellerinden çok etkilendi. Rus koleksiyoncu Sergey Şukin (1854-1936) Avignonlu Kızlar'ı gördüğünde, "Fransız sanatı için ne kayıp!" diye bağırmıştı. Genişleyen dost çevresine Georges Braque (1882-1963) ve Alman galerici Daniel-Henry Kahnweiler (1884-1979) de katılmıştı; Kahnweiler daha sonraki yıllarda her iki sanatçıyı da temsil edecekti.

1908
Picasso ile Fernande, Ağustos-Eylül aylarını Paris dışında, Oise Irmağı kenarındaki La Rue-des-Bois'da geçirdiler. Ziyaretçileri arasında Derain ile karısı Alice (1884-1975), Apollinaire ve Max Jacob da vardı. Picasso, Paris'e döndüğünde Braque'la tuvallerini karşılaştırdılar. Braque'ın L'Estaque'ta yaptığı manzaralar sonbaharda Kahnweiler'ın galerisinde sergilendi (Kasım) ve eserlerinin "tuhaf küçük küpler" sözleriyle tanımlanmaları "kübizm" adının doğuşuna neden oldu. Kahnweiler, sadece bu yıl Picasso'nun 40 kadar tablosunu satın aldı. 21 Kasımda ressam Henri (Gümrükçü) Rousseau'nun (1844-1910) onuruna Picasso'nun stüdyosunda verilen şölene, yazarlar, sanatçılar ve daha birçok kişi katıldı.

Hermann Minkowski dört boyutlu geometriyi formüle etti. Messina'daki (Sicilya) depremde (28 Aralık) 60.000 kişi öldü.

1909
Picasso ile Braque birbirlerinin Montmartre'daki stüdyolarına sık sık uğrar oldular. Picasso ile Fernande, Mayısta İspanya'ya, önce Barselona'ya, sonra Horta de Ebro'ya gittiler. Picasso, bazı kompozisyonlarında Fernande'ın bedeni ile köye tepeden bakan Santa Barbara dağını çakıştırmıştı. Picasso, fotoğraf makinesiyle köylüleri, köyü ve atölyesinin resimlerini çekti. Paris'e döndüğünde, alçıdan kübist bir Fernande başı yaptı, bu heykel daha sonra bronza döküldü (kat.???). Fernande'la birlikte, Clichy Bulvarı'nda daha büyük bir stüdyoya taşındılar.

Martinetti'nin birinci Fütürist Manifesto'su Paris'te Le Figaro'da yayımlandı (20 Şubat). Serge Diaghilev'in Rus Balesi'nin ilk sezonu Paris'te açıldı (Mayıs). İspanyol hükümetinin asker toplamasına (sadece bir haftada 40.000 asker) karşı başlatılan protesto gösterileri, Barselona'da Semana tràgica'ya yol açtı (26 Temmuz-1 Ağustos), kiliselerin içleri, eşyalarıyla birlikte yakıldı. Yetkililer günah keçisi olarak anarşist eğitimci Francesc Ferrer'i suçladılar; idamından sonra (Ekim) Avrupa'nın her yerinde protesto gösterileri yapıldı.

1910
Picasso, üç galericinin portresini yaptı: Vollard (yıl sonunda sanatçının retrospektif sergisini açacaktı), ve iki alman, Kahnweiler ile Wilhelm Uhde (1874-1947). Eski dostu Pichot'nun daveti üzerine, Fernande'la birlikte o yazı Akdeniz sahilinde, Fransa sınırındaki Cadaquès'da geçirdi. Picasso'nun kübizmi, en çok bu dönemde soyutlaştı. Max Jacob'un Saint Matorel'i için oymabaskılar yaptı (eser 1911'de Kahnweiler tarafından yayımlandı; bkz. s.???).

Marc Chagall (1889-1985) Paris'e geldi; Aralık 1911'de Montparnasse'daki "La Ruche"a taşınarak, Fernand Léger (1881-1955), Henri Laurens (1885-1954) ve Amedeo Modigliani'ye (1884-1920) katıldı.

1911
Picasso ile Fernande, yazı Fransız Katalonya'sındaki Céret'de, heykeltraş Manolo Hugué (1872-1945) ve ressam Frank Burty Haviland (1879-1971) ile birlikte geçirdiler; Max Jacob ve Braque da Céret'ye geldi. Paris'e döndüklerinde, ellerinde çalıntı İberya heykelleri olan Picasso ile Apollinaire, ünlü Mona Lisa davasına karıştılar. Picasso salıverildi, ancak Apollinaire birkaç gün hapiste kaldı. Picasso ile Eva Gouel'in (1885-1915) gizli ilişkisi başladı; Picasso, Ma Jolie şarkısının adını taşıyan yapıtında Eva'ya gönderme yapmıştı.

İlkbahardaki Bağımsızlar Sergisi'nde, Henri Le Fauconnier (1881-1946), Robert Delaunay (1885-1941), Albert Gleizes (1881-1953), Jean Metzinger (1883-1937), Léger ve Marie Laurencin (1885-1956) gibi kübistler eserlerini birlikte sergiledi. Picasso ile Braque sergiye katılmadı. Mona Lisa, Louvre'dan çalındı (21 Ağustos) İtalya Libya'yı işgal edince, Osmanlı İmparatorluğu ile savaşa girdi.

1912
Picasso, badana boyası kullanmaya başladı ve kübizminin yeni bir evresi başladı; Hezarenli Natürmort (Musée Picasso, Paris), mumlu bez ve urgan kullanılarak yapılan ilk kolajdır. Yıl sonuna doğru, Braque çizimlerine matbu kâğıtlar ekleyerek, ilk papier collé'lerini yaptı. Baharda Picasso ile Fernande ayrıldı; Picasso Eva ile birlikte güneye gitti. Avignon dışındaki Sorgues'da yerleştiler; Braque da Sorgues'da ev tuttu. Kışın, Picasso Montparnasse'daki yeni stüdyosunda gitar konstrüksiyonları yaptı ve önemli bir papier collé dizisi gerçekleştirdi. Yıl sonunda, Kahnweiler'la sözleşme imzaladı.

Piet Mondrian (1872-1944) Paris'e geldi ve 1914'e kadar kaldı. Galerie Bernheim'da ilk Fütürist sergi açıldı (5 Şubat). Gris, Bağımsızlar Sergisi'nde (20 Martta açıldı) Picasso'ya Saygı'sını sergiledi. Marcel Duchamp'ın (1887-1968) Merdivenden İnen Çıplak'ı Barselona'da ilk kez sergilendi (ilkbahar). Picasso ile Braque'ın katılmadığı büyük bir kübizm sergisi (Section d'Or) yapıldı (Ekim). Gleizes ve Metzinger Du Cubisme adlı incelemelerini yayımladılar (Kasım). Birinci Balkan Savaşı 18 Ekimde başladı: Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Karadağ Osmanlı İmparatorluğu'na saldırdı; Picasso papier collé'lerinde bu savaşın haberlerini veren gazeteleri kullandı. Savaşın bitiminde imzalanan Londra Antlaşması'nda Osmanlı İmparatorluğu Rumeli'deki topraklarından bir kısmını kaybetti.

1913
Picasso ile Eva, ilkbaharın bir kısmını ve yazı Céret'de, Max Jacob'la birlikte geçirdiler. Picasso'nun babası Don José, Mayıs başında öldü. Sanatçı, Eva ile birlikte Ağustos ortalarında Paris'e döndüğünde, Montparnasse'ta büyük bir stüdyoya taşındı. Bu dönemde Picasso'yla dostluğunu tazeleyen Matisse, aralarındaki farkı şöyle açıklıyordu: "Picasso biçimleri paramparça eder; ben biçimin hizmetkârıyım." Picasso birleştirmeler üzerinde çalışırken, resim ve kabartma heykel öğelerini sanatla ilgisi olmayan malzemeyle birleştirdi.

30 Haziran-10 Ağustos: İkinci Balkan Savaşı: Bulgaristan Yunanistan ile Sırbistan'a saldırdı. Siper savaşı, çalışma kampları ve sivillerin çatışmalara karışmasıyla, Balkan Savaşları Birinci Dünya Savaşı'nın habercisi haline geldi. Roland Garros ilk kez uçakla Fréjus'tan Akdeniz'in karşı kıyısındaki Tunus'a uçtu (23 Eylül). Robert Delaunay ve Picasso gibi ressamlar, pilotların başarılarını eserlerinde yansıttılar. Marcel Proust (1871-1922) Yitik Zamanın Peşinde'nin ilk bölümünü yayınladı (14 Kasım).

1914
İlkbaharda, Eva kanser ameliyatı oldu. Yazın Picasso ile birlikte Avignon'a gittiler. Temmuz sonunda Picasso birkaç günlüğüne Paris'e giderek, bankadaki bütün parasını çekti. Savaş ilan edildiğinde, Picasso ile Gris (askere gitmemiş İspanyollar olarak) Fransa'da kaldılar, Braque, Derain, Léger ve Appollinaire ise askere yazıldılar. Savaşı İsviçre'de geçiren Kahnweiler, Der Weg zum Kubismus başlığıyla (1920'de) yayınlanacak olan denemesini yazdı. Picasso ile Eva Kasımda Paris'e döndüler.

Arşidük Franz Ferdinand Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürüldü (28 Haziran). Ağustosun başında Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile Almanya, Rusya, Fransa, Britanya ve Belçika ile savaşa girdi; Osmanlı İmparatorluğu Avusturya ile Almanya'ya katıldı (31 Ekim); İtalya Batılı müttefiklerine katıldı (23 Mayıs 1915); İspanya tarafsız kaldı. Almanların kuzey Fransa'da ilerleyişi eylülde Marne'da durduruldu, ancak Fransız hükümeti Bordeaux'ya taşındı (Aralık ayının ortasına kadar). Birçok Parisli şehri terk etti.

1915
Max Jacob Hıristiyanlığı kabul edince, Picasso şairin vaftiz babası oldu (18 Şubat). Savaş yıllarında Picasso yeni bir sanatçı ve yazar çevresi edindi; bu çevreden Modigliani, Jean Cocteau (1889-1963), Jacques Lipchitz (1891-1973) ve Diego Rivera (1886-1957) ile Montparnasse'ta buluşuyorlardı. Ayrıca, Gaby (Lapeyre) Lespinasse (1888-1963) ile ilişkisi vardı. Braque yaralandı (11 Mayıs). Eva bir kliniğe yattı; 14 Aralıktaki ölümünden önceki haftalarda Picasso kasvetli Soytarı tablosunu yaptı (Museum of Modern Art).

Paris bombalandı (Ocak 1916'nın sonuna kadar).

1916
Apollinaire yaralandı (17 Mart). Kahnweiler'in yokluğunda, Picasso'nun tablolarını galerici Léonce Rosenberg (1877-1945) ve Paul Guillaume (1881-1934) sattı. Avignonlu Kızlar ilk kez Paris'teki Salon d'Antin'de sergilendi (Temmuz). Picasso Ağustosta Diaghilev'in Rus Balesi tarafından sergilenecek olan Parade'in dekorunu yapmayı kabul etti. Ressam Irène Lagut (1893-1994) ile ilişkisi başladı; Montrouge'da tuttuğu (Ekim ortası) villada yaşıyorlar, Arcueil'deki komşuları, besteci Erik Satie (1866-1925) ile sık sık görüşüyorlardı. Yılın son gününde, Apollinaire onuruna bir şölen verildi (mönü kübistti).

Somme muharebesinde (Temmuz-Kasım) bir milyon kişi öldü. Zürih'teki Cabaret Voltaire'de Dada grubu kuruldu.

1917
Braque, Montparnasse'ta onuruna verilen şölene katıldıktan sonra (14 Ocak), nekahat dönemini geçirmek üzere Sorgues'a gitti. Picasso'yla arkadaşlıkları devam etse de, ortak sanat çalışmaları sona ermişti. Parade üzerinde çalışmak üzere Cocteau ile şubatta Roma'ya giden Picasso, besteci Igor Stravinsky (1882-1971) ve dansçı Léonide Massine'le (1895-1979) arkadaş oldu; Massine'le birlikte Cocteau'yu da alarak Pompeii'yi görmeye gittiler. Rus Balesi dansçılarından müstakbel karısı Olga Kokhlova (1891-1955) ile tanıştı. Senaryosu Cocteau'ya, müziği Satie'ye, koreografisi Massine'e, dekor ve kostümleri Picasso'ya ait olan Parade'in galası 18 Mayısta Paris'te yapıldı; daha sonra Rus Balesi İspanya'ya gidecek, Picasso da onlara katılacaktı. Olga'yla birlikte yazı Barselona'da geçirip, Kasım sonunda Paris'e döndüler.

Rus Devrimi (23 Şubat); Çar II. Nikola tahttan çekildi. Karadeniz filosu Sivastopol'da ayaklandı. Bolşevikler iktidarı ele geçirdi (6-7 Kasım). ABD Almanya'ya karşı savaşa girdi (6 Nisan); General Pershing komutasındaki Amerikan birlikleri Haziran sonunda Fransa'ya girdi. Mayıs: Paris'te savaş karşıtı gösteriler, ardından savaş sanayiinde grev dalgası. Chemin des Dames'da 40.000 Fransız askeri emirlere itaat etmeyi reddetti. Aralık: Rusya'da Bolşevik hükümet Osmanlı İmparatorluğu ve Almanya'yla ateşkes imzaladı.

1918
Picasso ile Olga, Temmuzda evlenerek balayılarını Biarritz'de, Şilili sanatsever Eugenia Errazuriz'in (1860-1952) evinde geçirdiler (Ekim ortasına kadar). Picasso galerici Paul Rosenberg (1882-1955) ile çalışmaya başladı, Rosenberg ona la Boétie sokağında, galerisinin yanı başında bir stüdyo/daire buldu (Kasım). Picasso'nun büyük dostu Apollinaire öldü (9 Kasım).

Alman uçakları ve uzun menzilli topları Paris'i bombaladı (Mart-Eylül); çoğu Parisli şehri terk etti. Almanların ilerlemesinin ardından, Paris'in savaş bölgesi olduğu ilan edildi (6 Haziran). Ancak Batılı müttefiklerin savaş alanında zafer kazanması üzerine, savaşan taraflar arasında ateşkes ilan edildi (Ekim-Kasım). Almanya Avrupa'da işgal ettiği toprakları ve sömürgelerini kaybetti; Avusturya ve Osmanlı imparatorluklarının dağılması üzerine birçok ülke bağımsızlığını kazandı, bazıları ise ya Fransa ya da Britanya'nın mandası altına girdi. Grip salgını (Ekim ayında doruğa çıkmıştı) 1920'ye kadar 20 milyon kişinin ölümüne neden oldu (savaşta ölenlerin sayısı 8.5 milyondu). Amédée Ozenfant (1886-1966) ile Charles-Edouard Jeanneret (Le Corbusier, 1887-1965) Pürizm manifestosu olarak Après le cubisme'i yayınladı; dergileri L'Esprit Nouveau 1920-25 yılları arasında çıktı.

1919
Rus Balesi'nin Üç Köşeli Şapka prodüksiyonu için dekor ve kostümleri yapmak üzere, Picasso Olga'yla birlikte Londra'ya gitti (Mayıs); İspanyol yazar Pedro de Alarcón'un (1833-1891) romanından uyarlanan balenin müziğini Manuel de Falla (1876-1946), koreografisini Massine yapmıştı. Üç Köşeli Şapka'nın Alhambra Tiyatrosu'ndaki galasından (22 Temmuz) sonra, Picasso ile Olga güney Fransa'daki Saint-Raphaël'e gittiler. Sanatçı bir dizi natürmort üzerinde çalıştı; otel odasının penceresinden görülen Akdeniz manzarasına dayanan bu suluboya ve çizimler, Ekimde Paul Rosenberg'in galerisinde açılan sergideki eserlerin büyük bir çoğunluğunu oluşturdu.

Milletler Cemiyeti kuruldu (28 Nisan). Barış antlaşması Versailles'da imzalandı (28 Haziran); Almanya muazzam bir tazminat ödeyecekti.

1920
Üç Köşeli Şapka'nın Şubatta Paris operasındaki ilk gösteriminden sonra, Picasso Pulcinella balesi üzerinde çalışmaya başladı (müzik Stravinsky, koreografi Massine), bu balenin galası 15 Mayısta yine Opera'da yapıldı. Picasso'dan hamile olduğunu öğrenen Olga, o yazı Antibes yakınında, Fransız Riviyerası'ndaki Juan-les-Pins'de geçirdiler. Sanatçı burada denize girenleri gösteren sayısız çizim ve tablo (bkz. kat???), ayrıca daha sonraki çalışmalarında Akdeniz'de geçirdiği günlerle bağlantı kurduğu mitoloji sahnelerinden ilkini (Nessus ile Dejanira) yaptı.

Modigliani Paris'te öldü (24 Ocak). Kahnweiler Parise dönerek (Şubat), Paul Rosenberg'in galerisinden az ötede, köşeyi dönünce görülebilen Galerie Simon'u açtı. Tristan Tzara (1896-1963) gibi Dada kurucuları, Paris'e gelip sergi açmaya başladılar. Katalonyalı ressam Joan Miró (1893-1983) da Paris'e yerleşti (1932'ye kadar) ve Picasso'yu ziyaret etti. Odessa'yı ele geçiren Kızılordu artık Rusya'yı kontrol ediyordu; İç Savaş sona erince birçok kişi Berlin ve Paris'e sığındı. Tours Kongresi'yle (Aralık) kurulan Fransız Komünist Partisi'ne Léon Blum gibi demokratik sosyalistler karşı çıktı.

1921
Picasso ile Olga'nın oğlu Paulo doğdu (4 Şubat). Picasso bir Rus Balesi prodüksiyonu olan Cuadro Flamenco'nun dekoru üzerinde çalıştı. İspanyol Flamenko dansçılarının oynadığı, de Falla'nın müziğini uyarladığı bu gösterinin galası Mayısta Gaïté-Lyrique'te yapıldı. Picasso ailesi, yazı Fontainebleau'da geçirdi, sanatçı Üç Müzisyen'in iki versiyonu dahil, önemli kübist ve klasik kompozisyonlar üretti (bkz. s.????).

Rif asilerinin önderi Abdülkerim, İspanyol ordusunu Annual'de (Fas) yendi; 15.000 İspanyol askeri ve sivili öldü; General Picasso'dan (sanatçının annesinin bir kuzeni) hesap vermesi istendi; İspanyol ve Fransız sömürgecilere karşı verilen bu savaş 1926'ya kadar sürdü. Tazminat ödemelerinin gereği olarak Alman vatandaşların mülkiyetinde olan ve savaşın başında Fransızların el koyduğu mallar, Fransız devletince satıldı; galerici Uhde ve Kahnweiler'in savaş öncesi stokları, birçok Picasso yapıtı dahil olmak üzere müzayedeyle satıldı (Uhde satışı Mayıstaydı, Kahnweiler'ın elindeki tüm eserler Haziran 1921-Mayıs 1923 arasında dört ayrı müzayedeyle satıldı).

1922
Picasso ile Olga, Rus Balesi'nin sahneye koyduğu Stravinsky'nin Renard balesinin açılış gecesinde, Hotel Majestic'te verilen görkemli akşam yemeğine katıldılar; orada Marcel Proust ve James Joyce (1882-1941) ile tanıştılar. Rağbet gören bir başka buluşma yeri olan Bœuf sur le Toit'nın duvarlarında, Picasso, Cocteau ve Dadacı Francis Picabia'nın (1879-1953) eserleri asılıydı. Picassolar yazı Bretagne'da, Dinard'da geçirdiler. Sanatçı Rosenberg için natürmortlar ve iki devasa kadını kumsalda koşarken betimleyen küçük bir tablo üzerinde çalıştı (Musée Picasso, Paris); bu imge daha sonra büyütülerek Rus Balesi'nin Mavi Tren prodüksiyonunda (1924) fon olarak kullanıldı. Yıl sonuna doğru Picasso, Théâtre de l'Atelier'de Cocteau'nun sahneye koyduğu Antigone (Sophokles) uyarlamasının dekorlarını tasarladı; kostümler Chanel'indi.

Mussolini'nin faşistleri Roma'ya yürüyüşlerinin ardından (27-28 Ekim) İtalya'da iktidarı ele geçirdi. Rus Sovyetleri SSCB'yi kurdu.

1923
Picasso, Olga ve Paulo, yazı güneyde, Antibes'deki Hôtel du Cap'ta geçirdiler. Amerikalı ressam Gerald Murphy (1888-1964) ile karısı Sara (1883-1975) ve çocukları, ayrıca Kont Etienne de Beaumont (1883-1956) ve karısı Edith (1877-1952) ile dostluk kurdular. Ziyaretçileri arasında, Picasso'nun annesi, Gertrude Stein ve Alice B. Toklas (1877-1967) vardı. Paris'e dönen Picasso'ya, André Breton (1896-1966) ve Louis Aragon (1897-1982) gibi gerçeküstücüler yakınlık gösterdi; takip eden birkaç yıl, sanatçının kübist yapıtları ve sonraki çalışmaları La Révolution surréaliste ve Documents gibi gerçeküstücü dergilerde yayınlandı.

Belli başlı son Dada olayı, Soirée du Cœur à barbe, Paris'te gerçekleşti (6 Temmuz). Miguel Primo de Rivera İspanya'daki askerî darbenin (13 Eylül) ardından diktatör oldu. Türkiye'de Mustafa Kemal, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda müttefiklerin dayattığı maddeleri değiştiren Lozan Antlaşmasıyla güçlenen yeni cumhuriyetin cumhurbaşkanı seçildi (Ekim).

1924
Picasso deneysel bir bale olan ve Beaumont'un finanse ettiği Mercure'ün Soirées de Paris prodüksiyonu için Massine ve Satie'yle işbirliğine girişti. Baleyi çok beğenen gerçeküstücüler, Paris-Journal'de "Picasso'ya Saygı"yı yayınladılar. Picasso ailesini yaz tatiline Juan-les-Pins'e götürdü.

Lenin (d. 1870) 21 Ocak'ta öldü. Léger'nin filmi Ballet mécanique gösterime girdi. Gerçeküstücülük Manifestosu 15 Kasımda yayınlandı; Picasso'nun yapıtlarına da yer veren La Révolution surréaliste'in ilk sayısı 1 Aralıkta yayınlandı. Breton'un öğüdü üzerine moda tasarımcısı Jacques Doucet (1853-1929) Picasso'nun Avignonlu Kızlar tablosunu satın aldı. Breton'un sözleri şöyleydi: "Picasso zamanımızın tek gerçek dehasıdır, onun gibi bir sanatçı, belki eskiçağ hariç, yeryüzüne gelmemiştir."

1925
Picasso ile ailesi, yaz için Juan-les-Pins'e döndüler; komşuları Picabia'larla görüşüyorlardı. Satie'nin ölümü üzerine (1 Temmuz), Picasso bazı natürmortlarında ölüme göndermeler yaptı. Galerie Pierre'de 13 Kasım gece yarısı açılan Gerçeküstücü Resim sergisinde Picasso'nun birkaç kübist çalışması da yer aldı.

Dekoratif ve Endüstriyel Sanatlar Sergisi (Art Déco) Paris'te açıldı (Nisan); Le Corbusier, Léger, Laurens ve karı koca Delaunay'lar katılan sanatçılardan bazılarıydı.

1926
Picasso bir dizi kolaj yaptı; bir tahtaya çakılmış çarpık bir yer bezine iliştirilmiş tığdan oluşan Gitar adlı kolajı La Révolution surréaliste'te yayınlandı. Picasso'nun 1918-26 yılları arasında yaptığı 58 yapıtı, Haziran ve Temmuz aylarında Paul Rosenberg'in galerisinde sergilendi. Picasso ile ailesi, yazın Juan-les-Pins'e döndü. İspanya'da sanatçının ailesini ziyarete giderken, yolda otomobilinin üstüne bağlamış olduğu tuvalleri çalındı. Barselona'dayken ilk kez Salvador Dali'nin (1904-88) çalışmalarını gördü.

Yunanlı Christian Zervos'un (1899-1970) çıkarmaya başladığı Cahiers d'Art dergisi bundan böyle sık sık Picasso'nun yapıtlarına yer verecekti; Zervos, Picasso'nun 33 ciltlik catalogue raisonné'sini 1932'de yayınlamaya başladı. Monet (d. 1840) öldü.

1927
Ocak başında Picasso, on yedi yaşındaki Marie-Thérèse Walter'le (1909-1977) tanıştı; ilişkilerini birkaç yıl gizli tuttular, ancak sanatçı, çalışmalarında genç kıza bazı şifreli göndermeler (sözgelimi isminin baş harfleri) yapmaya başlamıştı. Yaz aylarında ailesiyle Cannes'a giden Picasso'nun çizdiği denize giren biyomorfik figürler, yeni sevgilisinin çağrıştırdığı erotizm ve cinselliği yansıtıyordu. Kasımda, Apollinaire'in Père Lachaise'deki mezarına dikilecek anıtsal taş için tasarımlar yaptı. Ancak sunduğu tasarım reddedildi.

Juan Gris'nin ölümü (11 Mayıs).

1928
Picasso duvar halısı tasarımlarından ilkini Marie Cuttoli (1879-1973) için yaptı: Minotaurus. Cuttoli için daha sonraki yıllarda Sır (1934) ve Süslenen Kadınlar (1938, kat.???) gibi başka tasarımlar da yapacaktı. Baharda Barselona'dan tanıdığı, maden işlemeciliğinde usta olan heykeltıraş Juli González (1876-1942) ile işbirliğine girişti. Üç yıl boyunca, birbirine kaynaklanmış tel çubuklarla yapılmış Yüzücüler gibi konstrüksiyonlar üzerinde çalışıp, Apollinaire Komitesi'ne projeler sundularsa da, yine reddedildi. Picasso, Olga ile Paulo'yu yaz için Dinard'a götürdü; Marie-Thérèse kasabanın başka bir mahallesinde kalıyordu. Eskiz defterlerindeki çizimler heykel projelerinin habercisidir; kumsalda çıplak tabloları Marie-Thérèse'le kaçamaklarına gönderme yapar. Olga hastalandı ve acele olarak kaldırıldığı Paris'teki klinikte yıl sonuna kadar kaldı.

1929
Picasso kendi profiliyle çakışan, haykıran kadınlar resmetti; Mayısta Normandiya kumsallarında denize girenlerin bir dizi tablosunu yaptı. Olga iyileşti, aile yazı yine Dinard'da geçirdi; Marie-Thérèse de iki kızkardeşiyle beraber oradaydı. Diaghilev'in ölümüyle (17 Ağustos) Picasso'nun Rus Balesi ve çevresiyle ilişkisi sona erdi; bir istisnası, ölümüne kadar dostluğunu sürdüreceği Cocteau'ydu. Picasso ile González, Bahçedeki Kadın (bkz. s.????) üzerinde çalıştılar; González bu demir heykelin 1931'de bronzunu döktü.

Documents dergisinin ilk sayısı çıktı (Nisan'dan 1930'a kadar yayınlanacaktı); muhalif gerçeküstücü Georges Bataille derginin genel sekreteriydi. ABD'de borsa çöktü (24 Ekim).

1930
Haziran: Picasso Paris'in kuzeybatısındaki Boisgeloup şatosunu satın alarak, bir heykel stüdyosu kurdu. Yaz tatiline çıkmadan önce, Paris'te açılan Matisse heykel sergisini gezdi. Juan-les-Pins'de kum kaplı kabartmalar yaptı. Eylülde Boisgeloup'ya döndüğünde, Ovid'in Metamorfozlar'ını konu alan baskılar üzerinde çalıştı, bu yapıtlar ertesi yıl Albert Skira (1904-73) tarafından yayınlandı. Ellinci yaş günü (1931) hazırlıklarının bir parçası olarak Documents sanatçıya özel bir sayı ayırdı; bu sayıda farklı kişilerce yazılmış yirmi makale yer aldı.

Breton'un yeni dergisi Le Surréalisme au service de la Révolution'un ilk sayısı çıktı (Temmuzdan 1933'e kadar yayınlandı). Liberallerin ve sendikaların yürüttüğü muhalefet sonucunda, Primo de Rivera istifa etti (29 Ocak); birkaç ay sonra Paris'te sürgünde öldü (Mart). Buñuel ile Dalí'nin filmi L'Âge d'or protestolara yol açtı. Piet Mondrian, Fernand Léger, Wassily Kandinsky (1866-1944) ve Jean (Hans) Arp (1887-1966) gibi soyut çalışan sanatçıların kurduğu Cercle et Carré grubu ilk sergisini Paris'te açtı.

1931
Picasso, Boisgeloup'da Marie-Thérèse'in yüz hatlarını ve şehvetli bedenini yansıtan, alçı bir dizi anıtsal heykel yaptı. Yaz aylarını Olga ve Paulo'yla Juan-les-Pins'de geçirdi. Ertesi yıl Paris ve Zürih'te açılması planlanan büyük retrospektif sergi için hazırlıklara başladı.

Bahar: Avrupa'da banka iflasları, yüksek işsizlik oranı ve devalüasyonla birlikte mali kriz. 14 Nisan: İspanya'da cumhuriyet ilan edildi, kraliyet ailesi sürgüne gitti. Paris'te sömürgeler sergisi (6 Mayıs-15 Kasım) düzenlendi.

1932
Haziranda Galerie Georges Petit'de açılan Picasso sergisinde 225 tablo, 7 heykel ve 6 resimlenmiş kitap yer aldı; sergi sonbaharda Zürih'teki Kunsthaus'a taşındı, ayrıca Cahiers d'Art dergisinin özel sayısına konu oldu. Picasso ile Olga yaz tatillerini ayrı geçirdiler; sanatçı Boisgeloup'da Marie-Thérèse'leydi. Yıl sonunda Brassaï (Gyula Halász, 1899-1984) sanatçının la Boétie sokağındaki dairesi ile Boisgeloup'daki heykel stüdyosunu (gece) fotoğrafladı. Fotoğraflar ertesi yıl Minotaure'un ilk sayısında yayınlandı.

Mart: AEAR (Association des écrivains et artistes revolutionnaires; Devrimci Yazarlar ve Sanatçılar Derneği) kuruldu; üyeleri arasında Aragon, André Gide (1869-1951) ve Romain Rolland (1866-1944) gibi yazarlar, ayrıca Delaunay, Léger, Paul Signac (1863-1935) ve Edouard Pignon gibi sanatçılar (1905-93) vardı.

1933
Marie-Thérèse yakalandığı hastalıktan sonra, yılın ilk aylarını annesinin evinde iyileşmeye çalışarak geçirdi; Picasso (birçoğu yanında olmayan sevgilisine gönderme yapan) tek baskılar yaptı ve Heykeltıraşın Stüdyosu adı altında bir dizi baskı gerçekleştirdi (bunlar daha sonra 1939'da Suite Vollard içinde yayınlanacaktı). 1 Haziran: Skira ve E. Tériade (1897-1983) tarafından yayınlanan Minotaure'un ilk sayısı çıktı, kapağında Picasso'nun bir kolajı yer alıyordu. Yazın Olga ve Paulo'yla birlikte Cannes'da tatil yaptı; Barselona'da sanatçının ailesini ziyaret ettiler.

Ocak: F.D. Roosevelt ABD başkanı, Adolf Hitler Alman şansölyesi oldu. Sanatçı ve entelektüeller Almanya'yı terk etmeye başladı (1939'a kadar 60.000 kişi). Fernande Olivier'nin anıları yayımlandı (Picasso engellemeye çalışmıştı); Gertrude Stein'ın yazdığı Alice B. Toklas'ın Özyaşamöyküsü'nde de Picasso'nun Paris'te geçen gençlik yılları anlatılıyordu.

1934
İspanya'ya 1933 ve 1934'te yaptığı yolculuklara paralel olarak boğa güreşi temasına geri dönen Picasso, çizim ve tablolarında bu konuyu Minotaurus'la birleştirdi. Doğduğu ülkeye yaptığı son ziyarette (Ağustos-Eylül), Olga ve Paulo'yla birlikte San Sebastián, Burgos, Madrid, Toledo, Zaragoza ve Barselona'ya gitti. Paris'e döndüğünde Kör Minotaurus adlı, baskı ve çizimlerden oluşan diziyi bitirdi. Aristofanes'in Lysistrata'sının o yıl yayınlanan yeni baskısında Picasso'nun 6 çinko ve 34 taşbaskısı yer alıyordu.

F. Scott Fitzgerald (1896-1940) Murphy'lerin Antibes'deki çevresinde yer alan karakterler üzerine kurulu Geceler Güzeldir'i yayınladı. Çin komünistleri Çan Kay-Şek'ten kaçmak için Ekim ayında Uzun Yürüyüş'e başladılar (1935 Ekimine kadar sürdü). Aralık ayında SSCB'de Büyük Terör başladı.

1935
Baharda Picasso Minotauromachia baskı dizisi üzerinde çalıştı. Özel hayatı karmakarışıktı. Mayıstan Şubat 1936'ya kadar resmi bırakıp şiir yazdı. Olga'dan ayrıldı (boşanmadılar); Olga, Paulo'yla birlikte la Boétie sokağını terk etti. Eylül: Marie-Thérèse kızı Maya'yı doğurdu. Kasım: Sabartès Picasso'nun özel sekreterliğini yapmak üzere Guatemala'dan döndü (1968'de ölene kadar bu görevini sürdürdü); birlikte Picasso'nun şiirlerini yayına hazırladılar. Cahiers d'Art "Şair Picasso"ya özel bir sayı ayırdı (1936), aynı yıl şiirler Gaceta de arte'de (Tenerife) yayınlandı.

Haziran: AEAR'ın ilk duvar resmi sergisi münasebetiyle Derain, Signac, André Lhote (1885-1962) ve Ossip Zadkine (1890-1967) tarafından imzalanan manifesto Cahiers d'art'da yayınlandı. Ekim: İtalya Habeşistan'ı işgal etti.

1936
Picasso, Romain Rolland'ın 14 Temmuz oyunu için perde tasarımı yaptı; hayatındaki yeni kadın Dora Maar (1907-97), perdenin yapım sürecini fotoğrafladı. Halk Cephesi'nin yeni başbakanı Léon Blum 13 Temmuzda gösteriyi izledi. Oyunun sonunda bütün oyuncular Marseillaise ve Enternasyonal'i söylediler. Picasso ile Dora yaz aylarını ve sonbaharı Mougins'de (Cannes'ın ardındaki tepelerde) geçirdiler. Ziyaretçileri arasında Paul Eluard (1895-1952) ile karısı Nusch (1907-46), Christian ve Yvonne Zervos (1905-70), gerçeküstücü akımından İngiliz Roland Penrose (1900-84) ve karısı Lee Miller (1907-77), bir de Amerikalı fotoğrafçı Man Ray (1890-1976) vardı. Yıl sonuna doğru Picasso, Dora Maar'ın yardımıyla fotoğrafla gölge baskı üzerinde deneyler yaptı. Olga'yla boşanırken yapılan mülk paylaşımı sonunda, Boisgeloup'yu vermek zorunda kaldı; bir süre için Vollard'ın Paris'in batısında, Le Tremblay-sur-Mauldre'daki evinde kurulmuş stüdyoda çalıştı; Marie-Thérèse ile Maya'yı da oraya yerleştirdi.

16 Şubat: İspanya'da solcu Halk Cephesi seçimlerde zafer kazandı, ancak Fas'ta konuşlanan General Franco'nun güçleri ayaklanma başlatınca (17 Temmuz) cumhuriyete muhalefet iyice yoğunlaştı ve İspanya İç Savaşı başladı. Picasso milliyetçilere karşıydı, cumhuriyetçiler onu (yokluğunda), Prado Müzesi'nin müdürlüğüne atadılar. Fransa ile Rusya cumhuriyetçilere, İtalya ile Almanya (Akbaba lejyonu) milliyetçilere destek verdi; 35.000 yabancı Uluslararası Tugaylar'da savaşmak üzere askere başvurdu.

1937
Ocak: Picasso cumhuriyetçilerin davasına bağışlanmak üzere satılması için, dokuz sahneye bölünmüş iki levhadan oluşan Franco'nun Düşü ve Yalanı baskısını yaptı. Paris Dünya Fuarı'nda, cumhuriyetçilerin pavyonuna konmak üzere kendisinden yapılması istenen bir duvar resmini yapmayı kabul etti; tuval üzerinde çalışabilmek için Dora'nın ona bulduğu Grands Augustins sokağı, 7 numaradaki yeni stüdyosunu satın aldı. Almanların Guernica'yı bombalaması üzerine Picasso, bu dehşet verici olayı pavyon için yaptığı duvar resmine aktardı. Fuar 24 Mayısta, İspanya pavyonu 12 Temmuzda açıldı; Guernica'nın dışında, Miro, Alexander Calder (1898-1976), González ve Picasso'nun iki heykeli de sergileniyordu. Sergi, 26 Kasımda kapanana kadar, 30 milyon kişi tarafından ziyaret edildi. Picasso ile Dora Maar yaz aylarını Mougins'de geçirdiler. Sanatçı, Ekim ortasında İsviçre'ye gittiğinde Paul Klee (1879-1940) ile tanıştı.

26 Nisan: Alman uçakları Baskların tarihsel başkenti Guernica'yı bombaladı. Hitler bir konuşmasında Entartete Kunst, yani "yoz sanat"a saldırdı; 32 Alman müzesinden alınan yapıtlar, Picasso'nun eserleri dahil, bu isim altında sergilendi (19 Temmuzda Münih'te açıldı, 1941'e kadar Alman şehirlerinde gezdi).

1938
Yazın yine Mougins'e giden Picasso ile Dora, Eluard'ları ağırladı. Eylül sonunda Paris'e giderken Zervose'leri ziyaret için, Vézelay'a uğradılar; Picasso Dora'yı bir Vézelay manzarası gibi resmetti. Penrose Guernica ve ilişkili çalışmaların İngiltere'de sergilenmesini sağladı; ertesi yıl tablo ABD'de gösterildi, 1981'e kadar New York'taki Museum of Modern Art'da kaldı, bu tarihte İspanya'ya geri getirildi (önce Prado'ya, sonra Madrid'deki Centro de Arte Reina Sofia'ya). Tablonun Amerikalı Jackson Pollock (1912-56) ve Hollandalı Willem de Kooning (1904-97) gibi ressamlar kuşağına etkisi büyük oldu.

12-13 Mart: Almanya Avusturya'yı ilhak etti (Anschluss). Nisan: Fransa'da Blum hükümeti düştü; yerine "ulusal savunma hükümeti" kuruldu. 30 Eylül: Almanya, Fransa ve Britanya arasındaki Münih anlaşmasıyla Almanya Çekoslovakya'daki Südetleri ilhak etti. 10 Kasım: Modern Türkiye'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk öldü.

1939
Picasso'nun annesi 13 Ocakta öldü; sanatçı İç Savaş yüzünden cenaze törenine gidemedi. Paul Rosenberg'in galerisinde 1936-38 çalışmalarından 33 natürmort sergilendi (17 Ocak); bu, 1944'e kadar Picasso'nun Paris'teki son büyük sergisiydi. Yazın Picasso ile Dora, Antibes'de Man Ray'in stüdyosunda kaldılar. Eskiden Picasso'nun galericisi olan Vollard, Suite Vollard'ın provalarını Picasso ile düzelttikten sonra, dönüşte geçirdiği otomobil kazasında öldü (22 Temmuz). 1 Eylül: Picasso, Dora ve Sabartès batı Fransa'da Garonne halicinde yer alan Royan'a taşındılar. Marie-Thérèse ile Maya, kente daha önceden yerleşmişti.

Barselona 26 Ocakta, Madrid Martta Franco'nun eline geçti. 5 Şubatta sınırlarını açan Fransa'ya toplam yarım milyon İspanyol sağındı. 15 Mart: Nazi ordusu Prag'ı işgal etti. 23 Ağustos: Stalin ile Hitler gizli "saldırmazlık" paktı imzaladılar. 1 Eylül: Almanya Polonya'yı istila etti; iki gün sonra Britanya ile Fransa Almanya'ya savaş ilan etti; 12 Eylülde Britanya Fransa'ya öncü güç gönderdi; 17 Eylülde Rusya doğu Polonya'yı istila etti. Birkaç aylık bu "sözde savaş" sırasında batıda fazla askeri faaliyet görülmedi.

1940
Ağustos sonu: Picasso ile Dora işgal altındaki Paris'e dönüp, savaş boyunca kentten ayrılmadılar. Marie-Thérèse ve Maya ertesi yıl döndüler. Picasso'nun direnişe katılan birçok arkadaşı, onun faşizm karşıtı siyasi görüşlerini kendi görüşlerine yakın buluyordu. Yine de korunduğu söylenebilir; Hitler'in gözde sanatçılarından heykeltıraş Arno Breker (1900-91), daha sonra Gestapo'nun Picasso'yu rahatsız etmesini önlediğini iddia etti. Sonbaharda Picasso, Alman askerlerinin Boisgeloup'ya girip bazı heykellerini tahrip ettiğini öğrendi.

10 Mayıs: Kuzey Avrupa güvenceye alındıktan sonra Almanların Fransa'ya saldırısı başladı; 14 Haziranda Paris'e girdiler ve Fransa hükümeti Bordeaux'ya taşındı. 25 Haziranda Fransa ile Almanya arasında ateşkes yürürlüğe girdi; ülkenin yüzde 60'ı Alman işgali altındaydı, güneyde kukla Vichy hükümeti vardı. 2 Ağustos: Britanya hava çatışmaları başladı (1941 Mayısına kadar sürdü). 12 Eylül: Üç çocuk tesadüfen Lascaux mağara resimlerini keşfetti. Ekim: Varian Fry ile Amerikan Kurtarma Komisyonu'nun çabalarıyla, Breton, André Masson (1896-1987), Wifredo Lam (1902-82) ve Claude Lévi-Strauss (d. 1908) Marsilya'ya sığınıp Mart 1941'de ABD'ye gidebildiler. 23 Ekim: Hitler, Hendaye'da Franco'yla buluştu, ancak onu İngiltere'ye karşı savaşa katılma konusunda ikna edemedi.

1941
Picasso ile Eluard, Braque, Leiris gibi sanatçılar, Robert Desnos (1900-45), Albert Camus (1913-60), Jean-Paul Sartre (1905-80) ve Simone de Beauvoir (1908-86) gibi yazarlar ve besteci Georges Auric'in (1899-1983) savaş sırasında buluştukları yerlerden biri de Grands Augustins sokağındaki Le Catalan restoranıydı.

22 Haziran: SSCB'ye sürpriz Alman saldırısı (Barbarossa Harekâtı) başladı. 9 Eylül: 600 gün sürecek olan Leningrad kuşatması başladı (21 Ocak 1944'te bitti). 21 Eylül: Alman askerlerine düzenlenen saldırılardan sonra Paris'te sokağa çıkma yasağı başladı. 11 Ekim: Paris'teki 75 metal anıtın sanayide kullanılmak üzere eritilmesi emri verildi. 22 Ekim: Derain ve Maurice Vlaminck (1876-1958) dahil bir grup Fransız sanatçı, Almanya'ya ilk iyi niyet ziyaretine gitti (ikinci ziyaret 21 Ocak 1942'de gerçekleşecekti). 7 Aralık: Japonların Pearl Harbor'daki Amerikan donanmasına saldırmasıyla, ABD savaşa girdi.

1942
Haziranda Vlaminck, Fransız resmini çıkmaza sürüklediği suçlamasıyla Picasso'yu Comœdia dergisinde lanetledi; bunun üzerine Picasso direnişçilerin sempatisini kazandı. Yazın Komünist Parti'ye girmiş olan Eluard, onu yeraltı Les Lettres françaises gazetesi çevresiyle tanıştırdı.

20 Ocak: Wansee konferansında "Nihai Çözüm" ?Yahudilerin imhası? kabul edildi. 19 Şubat: Gizli Editions de Minuit'nin ilk yayını. 1944'e kadar Aragon, Eluard, Desnos, Gide gibi yazarların çalışmaları yayınlandı. Mayıs: Orangerie'de Breker sergisinin açılışı. Cocteau Comœdia'da "Breker'e Saygı"yı yazdı. Haziranda Galerie Jeanne Bucher'deki Kandinsky sergisi Alman yetkililerce kapatıldı. 4 Ekim: Stalingrad Çatışması'nın başlaması.

1943
Picasso, genç ressam Françoise Gilot (d. 1921) ile tanıştı; yıl sonuna doğru sanatçının çalışmalarında Gilot ilk kez belirecekti. Picasso son yaptığı heykelleri fotoğraflamak üzere Brassaï'yi davet etti. Şair Pierre Reverdy'nin (1889-1960) Le Chants des morts kitabı için taşbaskı illüstrasyonlar yaptı, ancak kitap Aralık 1948'e kadar yayınlanamadı.

27 Mayıs: Alman yetkililer, Picasso, Léger, Klee ve Max Ernst'in (1891-1976) yapıtları dahil "yoz sanat"örneklerini Tuilleries bahçelerinde yaktı. 10 Temmuz: Müttefikler Sicilya'ya çıktı; Eylülde İtalya Müttefiklerin saflarına katıldı, ama Roma Alman ordusunca işgal edildi; şehir 4 Haziran 1944'te Hür Fransızlar tarafından kurtarıldı. Kasım: Jackson Pollock New York'ta ilk kişisel sergisini açtı.

1944
Picasso'nun dostları Desnos ile Max Jacob tutuklandı. Bütün kurtarma çabalarına rağmen, Jacob tutuklandıktan dokuz gün sonra, 5 Martta Drancy toplama kampında, Desnos ise ertesi yıl Terezin'de öldü. Picasso'nun oyunu Le Désir attrapé par la queue (1941) için 19 Martta Michel Leiris'in apartman dairesinde, Camus'nun yönetiminde okuma provası yapıldı; oyuncular arasında Sartre, Beauvoir, Leiris ve Dora Maar vardı. Ağustosta, Paris ayaklanması sırasında Picasso, Marie-Thérèse ile Maya'nın yanına taşındı; Poussin'in Bacchanale'ini temel alan bir suluboya ve guvaş üzerinde çalıştı (bu yapıt daha sonra stüdyoda kayboldu). Sanatçı, Paris'in özgürlüğüne kavuşmasından sonra Grands Augustins sokağına döndü; stüdyosu, hem eski dostları, hem de Britanyalı ve Amerikalı askerlerin uğrak yeri haline geldi. Ekimde Komünist Parti'ye katıldı; bunun üzerine, hem kendisinin birçok yapıtını, hem de Braque, Léger, Georges Rouault (1871-1958), Chagall ve Miró'nun çalışmalarını sergileyen Salon de la Libération'da Picasso'ya karşı gösteriler yapıldı (6 Ekim).

6 Haziran: 3 milyon askerin Normandiya'ya yaptığı çıkartmayla Fransa'nın işgalden kurtulma süreci başladı. 25 Ağustos: Müttefikler Paris'e girdi. 27 Kasım: Maurice Thorez Moskova'dan döndü (1939'dan beri oradaydı) ve yeniden Komünist Parti'nin genel sekreteri oldu; Almanların 75.000 Fransız komünistini vurup öldürdüğünü iddia etti (yanlış bilgi olduğu anlaşıldı).

1945
Picasso Charnel Evi'ne başladı (Museum of Modern Art, New York); yapıt ertesi bahar Paris'te düzenlenen Direniş Sanatı sergisinde yer aldı. Haziranda Champs-Elysées Balesi'nin Sarah-Bernhardt tiyatrosunda sahnelediği Le Rendez-vous için perde tasarladı; balenin senaryosu Jacques Prévert'a (1900-77), dekoru Brassaï'e, koreografisi Roland Petit'ye (d. 1924), müziği Joseph Kosma'ya (1905-69) aitti ve galası 25 Haziranda yapıldı. Picasso, ruhsal bir çöküntü geçirmiş olan Dora'yla yazın Cap d'Antibes'e gitti; Dora için Ménerbes'de bir ev satın aldı. Kasımda Fernand Mourlot'nun (1895-1979) stüdyosunda taşbaskılar üzerinde çalışmaya başladı.

27 Ocak: Ruslar Auschwitz imha kampını kurtardı. 13 Şubat: Britanya Dresden'i bombalayarak yerlebir etti. 7 Mayıs: Almanya Müttefiklere teslim oldu; birkaç milyon Alman doğu Avrupa'dan sürüldü, 1,5 milyon Polonyalı Rusların denetimi altındaki bölgeleri terk etti. 6 ve 9 Ağustos: ABD Hiroşima ve Nagasaki'ye atom bombası attı; Japonya 15 Ağustosta teslim oldu.

1946
Martın ortasında Picasso ile Françoise, matbaacı Louis Fort'un (18??-19??) Golfe-Juan'daki evinde beraberlerdi; birlikte Vence'da Matisse'i ziyaret ettiler. Ardından Françoise, Paris'te Picasso'yla yaşamaya başladı. Temmuz başında güney Fransa'ya gittiler; Picasso, yerel müzenin resimleriyle donatılması önerisini kabul etti (Château Grimaldi, şimdi Musée Picasso, Antibes).

10 Ocak: Birleşmiş Milletler Genel Meclisi ilk oturumunu Londra'da yaptı. 23 Kasım: Fransızlar Ho Chi Minh'in 2 Eylül 1945'te bağımsızlığını ilan ettiği Vietnam'ın başkenti Hanoi'yi bombaladı; Fransızlar Çin-Hindi'nde 1954'e kadar savaştı.

1947
Mayısta Picasso önemli tablolarından onunu yeni bir müze olan, Musée National d'Art Moderne'e verdi; böylece Fransa'da ilk kez bir kamu kuruluşu sanatçının önemli tablolarını edinmiş oluyordu. Françoise ile Picasso'nun ilk çocukları Claude, 15 Mayısta doğdu; Haziran sonunda Golfe-Juan'a gidip, kış boyunca güneyde kaldılar. Sanatçı, 26 Temmuzdan itibaren Vallauris'deki Madoura seramik atölyesinde çalışmaya başladı. Kasım 1947'den Ağustos 1948'e kadar, Jarry tarzı bir oyun olan Les Quatre petites filles üzerinde çalıştı. Aralıkta, Pierre Blanchard'ın Champs-Elysées tiyatrosunda sahneye koyduğu Sofokles'in Kral Oedipus oyununun dekorlarını yaptı.

14-15 Ağustos: Şiddet olayları sonucunda Hindistan ile Pakistan ayrıldı. Britanya İmparatorluğu böylece dağılma sürecine girdi.

1948
Tériade'ın dergisi Verve bütün bir sayısını Picasso'ya ayırdı: "Picasso'nun renkleri, Picasso'nun tabloları ve desenleri: Antipolis [Antibes'in Yunanca adı] 1946." Picasso, Vallauris seramik imalathanesine tepeden bakan La Galloise villasını satın aldı; Matisse, oğluna yazdığı mektupta, Picasso'nun yeni uğraşı hakkında şöyle diyordu: "Hâlâ seramiklerine gömülmüş durumda. Büyük, tuhaf biçimli çömlekleri birleştirerek bazı heykeller yapıyor [...] pek beğendiğimi söyleyemem." Ağustosta Picasso, Eluard ile birlikte Wroclaw'daki Birinci Barış Taraftarı Aydınlar Kongresi'ne katıldı (Polonya; 25-28 Ağustos); bu arada Krakow ile Auschwitz'i de gördü. Kasımda 149 seramiği Maison de la Pensée Française'de sergilendi.

14 Mayıs: İsrail bağımsızlığını ilan etti. 22 Haziran: SSCB Berlin'e abluka uygulamaya başladı; batı ülkeleri hava yoluyla yiyecek vb gönderdi (12 Mayıs 1949'a kadar 277.264 uçak seferi).

1949
Picasso ile Françoise'ın ikinci çocukları Paloma, 19 Nisanda Paris'te doğdu. Artık önde gelen komünistlerden olan Aragon, Paris'teki Barış Kongresi'nin (20-25 Nisan) afişi için Picasso'nun bir güvercin taşbaskısını seçti; kongreye Eluard, Picasso, Léger, Rouault, André Fougeron (1913-98) ve Pignon gibi 40 sanatçı katıldı. Bahar sona ererken aile Vallauris'ye döndü, Picasso Le Fournas'yı kiralayarak bir heykel ve resim stüdyosu kurdu; seramiklerini de orada depoladı. Ekim sonunda Picasso İtalya'ya, Roma'da yapılan Dünya Barış Komitesi toplantısına gitti; ressam Renato Guttuso (1912-87) ve Antonello Trombadori (1917-93) onu Floransa ve Arezzo'ya götürdüğünde Piero della Francesca'nın resimlerini inceleme fırsatı buldu.

4 Nisan: ABD, Kanada ve batı Avrupa ülkeleri Washington'da Nato antlaşmasını imzaladılar. 1 Ekim: Mao Zedong Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurulduğunu ilan etti; Çan-Kay-Şek'in önderliğindeki Milliyetçiler Tayvan'a taşındı.

1950
Picasso, etrafta bulduğu seramik çömleklerle fırınlanmış parçaları, nesneleri alçı heykellerine kattı. Bronz Koyun ve Adam heykeli Vallauris meydanına dikildi, açılış törenini komünist yetkililer düzenledi. Ekimde Sheffield'daki (İngiltere) Dünya Barış Konferansı'na katıldı; Kasımda Lenin Barış Ödülü'nü aldı.

Senatör McCarthy ABD'de komünist avına başladı. 25 Haziran: Kuzey Kore güneyi istila etti; General MacArthur komutasında bir BM gücü bölgeye gönderildi; savaş Temmuz 1953'e kadar sürdü.

1951
Kore Savaşı'na tepki olarak Picasso, Goya'nın Üç Mayıs 1808 tablosuna (1814) dayanarak Kore'de Katliam tablosunu yaptı (Musée Picasso, Paris). Verve'in özel sayısı Picasso'nun Vallauris'deki işlerine ayrıldı. Yerel matbaacı Hidalgo Arnera (d. 1922) ile birlikte linobaskılar üzerinde çalışmaya başladı. Françoise, ölüm döşeğindeki annesine bakmak için yazın bir bölümünü Vallauris'den uzak geçirdi. Picasso, Saint-Tropez'de sevgilisi şair Geneviève Laporte (d. 1926) ile birlikteydi. Aynı yaz Paris'te, la Boétie sokağındaki dairesinden çıkartıldı; Gay-Lussac sokağında iki daire birden tuttu.

25 Haziran: Vence'da, Matisse'in bezediği şapelin takdis töreni.

1952
İlkbaharda Picasso Vallauris'deki ortaçağ şapelinin bir barış tapınağı olarak bezenmesi planları üzerinde çalışmaya başladı; yıl sonunda bitirdiği panolar 1954'te yerine yerleştirildi. Vallauris'de, Le Fournas'nın biraz üstünde oturan yazar Hélène Parmelin (1915-98) ve kocası ressam Edouard Pignon, Picasso'nun yakın dostları oldu. Yazın, Madoura'da çalışan müstakbel karısı Jacqueline Roque Hutin'le (1927-86) tanıştı. Sanatçının yetmişinci yaş günü münasebetiyle Le Point dergisi özel sayı çıkardı (25 Ekim 1951); Reverdy, Kahnweiler, Pignon ve 1921'de Picasso hakkında bir monograf yazmış olan eleştirmen Maurice Raynal (1884-1954) gibi birçok dostu, dergiye katkıda bulundu.

14 Ekim: Marsilya'da Le Corbusier'nin Cité Radieuse'ü açıldı.

1953
Picasso'nun Martta, Stalin'in ölümü üzerine yaptığı, Les Lettres Françaises'de yayınlanan Stalin portresi yüzünden, Komünist Parti yetkilileriyle anlaşmazlık çıkınca, Picasso partiyle arasına mesafe koydu. Françoise'la zaman zaman ayrı yaşamaya başladılar, sonbaharda tamamen ayrıldılar; Geneviève'le görüşmekten vazgeçti ve "bir bekâr" olarak yaşamaya başladı. 28 Kasım ile Şubat 1954'ün başı arasında yapılmış 180 çizimi Verve'de yayınlandı.

5 Mart: Stalin'in (d. 1879) ölümü.

1954
Picasso, Vallauris'de yirmi yaşındaki Sylvette David'in (Lydia Corbett, d. 1934) bir dizi portresini yaptı. Sanatçı ile Jacqueline, yaz sonunda Paris'te birlikte yaşamaya başladılar. Matisse 3 Kasımda öldü. Aralıkta Delacroix'nın Cezayirli Kadınlar tablosu üzerine çeşitlemelerine ve Türk giysilerine bürünmüş Jacqueline (bkz. s.????) tablolarının farklı versiyonlarına başladı.

7 Mayıs: Diên Biên Phu'da Fransızların yenilgisi, Çin Hindi Savaşı'nı sona yaklaştırdı; 9 Ekimde Fransız birlikleri Hanoi'yi boşalttı. Kasım: Cezayir'de Ulusal Kurtuluş Cephesi faaliyete geçti, ancak Fransa denetimi sağlamakta kararlıydı; savaş 1962'ye kadar sürdü.

1955
Olga, Şubatta öldü; bazı eski sevgilileri evlilik umuduyla ortaya çıktıysa da, Picasso Jacqueline'le birlikte, Paris'ten tamamen ayrıldı; Riviera'ya, Cannes tepelerindeki Villa La Californie'ye taşındı. Henri-Georges Clouzot (1907-77), sanatçıyı Nice'teki film stüdyosunda çalışırken gösteren Le Mystère Picasso filmini çekti; emici kâğıda renk renk mürekkeple yapılan resimler arkadan filme alınıyor, böylece sanatçının çalışma sürecinin bütünü görülebiliyordu.

14 Mayıs: SSCB, Arnavutluk, Bulgaristan, Macaristan, Polonya, Doğu Almanya, Romanya ve Çekoslovakya Varşova Paktı'nı imzaladılar.

1956
Picasso denize girenler temasını tekrar ele alarak, altı büyük ahşap figürden oluşan bir grup heykeli de (Staatsgalerie, Stuttgart) yaptığı çeşitli çalışmalara girişti; La Californie'deki stüdyosunu ve bahçeyi ele alan "iç mekân manzaraları" çizimlerine ve tablolarına da devam etti. 1950'lerdeki dostları arasında boğa güreşçisi Luis Miguel Dominguín (1926-96), yazarlar Cocteau ve Jacques Prévert, koleksiyoncu Douglas Cooper (1911-84), daha sonra sanatçının yaşamöyküsünü yazacak olan John Richardson (d. 1924), ayrıca fotoğrafçılar Lucien Clergue (d. 1934), David Douglas Duncan (d. 1916) ve Edward Quinn (1920-97) vardı.

19 Nisan: Grace Kelly Monaco Prensi Rainier'le evlendi. Süveyş Krizi: 26 Temmuzda Mısır Cumhurbaşkanı Nasır Süveyş Kanalı'nı millileştirdi; 29 Ekimde İsrail Mısır'a girdi; iki gün sonra Fransız ve İngilizler kanalı ele geçirmeye çalıştılarsa da, başaramadılar. ABD ve SSCB olaya karışmadı, daha sonra bir BM gücü bölgeye gönderildi. 23 Ekim-13 Kasım: Budapeşte'de demokrasiye dönme amacıyla çıkan ayaklanmadan sonra Rus birlikleri Macaristan'ı işgal etti. Fransız Komünist Partisi Merkez Komitesi'ne protesto mektubu yazanlar arasında Picasso ile Pignon'lar da vardı (mektup Le Monde'da yayınlandı).

1957
Şubat-Nisan: Cannes'da açılan eski İspanyol seramikleri sergisini gezen Picasso seramiği geleneksel İspanyol-Arap biçimlerinde çalışmaya başladı. Plat espagnol dediği seramikleri Madoura'ya ısmarlayıp, ilk birkaçını 20 Martta boyadı (bkz. kat.????). Yıl içinde Norveçli Carl Nesjar (d. 1920) ile çalışmaya başladı; Nesjar Picasso'nun kesik kâğıtlardan ve çeşitli malzemelerden oluşan maketlerini büyük somut heykellere dönüştürmek için kum püskürtme tekniği kullandı. Ağustosta Picasso, Velázquez'in bir kartpostala basılmış Las Meninas tablosunun çeşitlemelerine başladı.

6 Mart: Gana'nın bağımsızlığını kazanmasıyla, Britanya'nın Afrika'daki sömürgelerini yitirmeye başladı. 25 Mart: Roma sözleşmesiyle altı ülke Avrupa Ortak Pazarı'nı kurdu (1 Ocak 1959'da yürürlüğe girdi). 4 Ekim: Rusya, uzaya ilk uyduyu gönderdi (Sputnik I).

1958
Ocak sonunda Picasso İkarus'un Düşüşü'nü tamamladı; ayrı panolar halinde yapılan bu duvar resmi Eylülde Paris'teki UNESCO binasına yerleştirildi. Richardson ve Cooper yardımıyla Picasso, Degas'nın tek baskılarını toplamaya girişti (on yıl kadar sonra, bir dizi genelev sahnesinde bu baskılara göndermeler yapacaktı); ömrü boyunca topladığı erotik sanat yapıtları, primitif heykeller, Etrüsk bronzları ile Corot, Victor Hugo, Seurat, Cézanne, Rousseau, Matisse ve Miró yapıtlarından oluşan oldukça geniş koleksiyonuna, bunları da ekledi. Yıl sonunda Montagne Sainte Victoire eteğindeki Vauvenargues şatosunu satın aldı. Cézanne'ın anısına, ertesi yıl Jacqueline'i Çamın Altındaki Çıplak (Chicago Art Institute) olarak resmetti; bu resimde Jacqueline'in bedeninin dış çizgileri dağın yansıması gibidir.

1 Haziran: De Gaulle iyice ağırlaşan Cezayir krizini çözmek üzere dönüp, Fransa cumhurbaşkanı oldu.

1959
Picasso, yılın başında Vauvenargues'de kocaman bir büfe ve Dalmaçya cinsi köpeğini gösteren bir dizi iç mekân tablosu yaptı. Vallauris'de Arnera'yla çalışarak boğa güreşi sahneleri, nympha'lar ve panları betimleyen birkaç dizi baskı gerçekleştirdi. Haziranda Picasso'nun Apollinaire'e Anıt'ı (1941; taş kaide üzerine bronz Dora Maar başı) Paris'teki Saint-Germain-des-Prés kilisesinin avlusuna yerleştirildi. Cocteau'nun Le Testament d'Orphée filminde birkaç dakika için de olsa Picasso, Jacqueline ve Dominguín yer aldı.

1 Ocak: 1956'dan beri önderlik ettiği ayaklanmanın sonucunda Fidel Castro, Küba cumhurbaşkanı oldu. 22 Temmuz: André Malraux (1901-76) Kültür Bakanı oldu. Fransa'nın imajını kültür yoluyla güçlendirmek üzere aktif bir kampanyaya girişen Malraux, hükümet birçok kez değişmesine rağmen, 1969'a kadar bakanlık yaptı.

1960
Cannes'da bir metal hurda deposu, Vallauris'de de madeni tüp fabrikası olan Lionel Prejger (?-?) ile Picasso, kesme metalden heykel üretiminde işbirliğine gittiler. Sanatçı 1950'ler ve 60'lar boyunca Arles'da (ayrıca Nîmes ve Fréjus'de), arkadaşlarıyla birlikte boğa güreşi seyrettiği, Roma döneminden kalma arenayı resimlerine yansıttı.

Nisan-Kasım: Fransa, Büyük Sahra'nın güneyindeki sömürgelerinin bağımsızlığını tanıdı.

1961
Picasso ile Jacqueline evlenip, Mougins'deki Notre-Dame-de-Vie'ye taşındılar; sanatçı burada son stüdyosunu kurdu. İspanyol arkadaşlarına bu malikâneyi sevdiğini, çünkü gençken bir süre oturduğu Horta'ya benzettiğini söylüyordu. Madoura'da seramik çalışmalarına yeniden başladı. Sekseninci yaş günü Vallauris'de kutlandı. Picasso'nun bir bölüm şiiri, Trozo de piel, Mayorka'da çıkan Papeles de son armadans'da yayınlandı.

Ocak: J.F. Kennedy ABD başkanı oldu. 12 Nisan: Yuri Gagarin uzaya giden ilk insan oldu. 19 Nisan: ABD Domuzlar Körfezi çıkartmasıyla Küba'yı istila girişiminden vazgeçti. 12-13 Ağustos: Doğu Almanya, Berlin'i ikiye bölecek olan duvarı inşa etmeye başladı.

1962
Yazın Picasso, Serge Lifar'ın (1905-86) L'Après midi d'un faune balesi için dekor perdesi olarak bir dizi tecavüz sahnesi çizdi; Paris operasının yeni direktörü Auric bunları reddetti. Lifar, sanatçının İkarus balesinin dekorlarını da tasarlamasını istedi, Picasso bu konuda bir guvaş yaptı. İkinci kez Lenin Barış Ödülü'nü aldı. Ekim sonunda, Poussin ve David'in kompozisyonlarına gönderme olarak, Sabinli kadınların kaçırılışı hikâyesini temel alan bir dizi tablo ve çizim yapmaya başladı. Picasso'nun bu dizi üzerindeki çalışmalarına tanık olan Parmelin, şöyle yazıyordu: "Her şeyini bu tablolara yansıttı. Ruhunun ebedi Guernica'sını, ebedi çığlığını. Ruhunun ebedi savaşı ile barışı [...] her şey birbirine karışmış durumda; Picasso'nun üzerine Picasso binmiş." (Parmelin, Sanatçı ile Modeli, 145).

3 Temmuz: Martta savaşın bitişinin ardından, Cezayir bağımsızlığını kazandı; Fransa vatandaşları kitleler halinde Cezayir'i terk etti. 18 Ekim: Küba füze krizi Soğuk Savaş'ın en tehlikeli anlarını yarattı.

1963
İki yıl boyunca Picasso "Ressam ve Modeli" teması üzerinde "deliler gibi" çalıştı. Mougins'deki eski fırında bir matbaa kurmuş olan Piero (1934-2000) ve Aldo (d. 1931) Crommelynck kardeşlerle baharda verimli bir işbirliğine girişti. Ömrünün son on yılında Picasso, daha da münzevi hale geldi; birçok dostu ölmüştü (Şubatta Braque, Aralıkta Cocteau). Kalan birkaç dostuyla birlikte olmak onu sevindiriyordu. Bu dostları arasında Pallarés, sanatçı hakkında Los ocho nombres de Picasso başlıklı şiirler yazmış olan şair Rafael Alberti (1902-99), ayrıca çingene gitarcı Manitas de Plata (d. 1921) ve Arjantinli fotoğrafçı Roberto Otero (1920-2004) gibi, İspanyolca konuşanlar da vardı.

22 Kasım: Başkan Kennedy Dallas'ta suikasta kurban gitti.

1964
Picasso kendi başına ayakta durabilen bir Kadın Başı heykelinin maketini bitirdi; 18 metre yüksekliğinde çelikten yapılan heykel, 1967'de Chicago Şehir Merkezi'ne dikildi. Picasso'yu epeyce sinirlendiren bir olay da, baharda Françoise Gilot'nun Carlton Lake'le birlikte yazdığı Picasso'yla Hayat kitabının yayınlanmasıydı (Picasso ertesi yıl kitabın Fransızca baskısını durdurmaya çalıştıysa da, başaramadı). Brassaï'nin, sanatçının fotoğraflarını da içeren Picasso'yla Sohbetler isimli kitabı yayınlandı.

Ağustos: ABD'nin Vietnam'daki askeri varlığının başlangıcı.

1965
Picasso'nun çalışmalarında manzaralar, adam ve çocuk/ailesi gibi temalar yeniden hayat buldu; sanatçının hastalığı bu dönemi kesintiye uğrattı. Kasımda Picasso Neuilly'deki Amerikan hastanesinde ameliyat oldu.

1966
Baharda "silahşor" konusu, çizim ve tablolarına konu oldu; Ağustosta baskılar üzerinde ciddi çalışmalar yapmaya başladı. Kasımda sanatçının 700'ü aşkın yapıtını kapsayan Picasso'ya Saygı sergisi Paris'teki Grand Palais, Petit Palais ve Bibliothèque Nationale'de açıldı. Şubat 1967'de kapandığında sergiyi 400.000 kişi gezmişti. Malraux, sanatçının bir duvar halısı için yaptığı muazzam boyuttaki papier collé tasarımını (Süslenen Kadınlar) gördü ve Picasso'yu halıyı dokutmaya teşvik etti (kat.????; 1970'de bitti).

Nisan: Mao Zedong Çin'de Kültür Devrimi'ni başlattı (1976'ya dek sürdü).

1967
Baharda, artık Grands Augustins sokağında oturmadığı için, Picasso'dan buradaki stüdyosunu boşaltması istendi; stüdyodaki eşyalar güneydeki evlerine nakledildi. Tablolarında, özellikle Venüs ile Cupido, sirkler (Barselona'daki ilk sevgilisi; Rosita del Oro adlı ata binen kızın anıları), tüylü şapkalı ve kılıçlı İspanyol beyleri görülüyordu.

30 Mayıs: Biafra'da (Nijerya) 1970'e kadar sürecek olan iç savaş başladı. 5-10 Haziran: İsrail ile komşu Arap ülkeleri arasındaki altı gün savaşı; İsrail'in ezici zaferi ve toprak kazanımı dünya kamuoyunu iki kutba ayırdı.

1968
Picasso 16 Mart-5 Ekim arasında Crommelynck kardeşlerle Suite 347 üzerinde çalıştı; bu dizide çeşitli baskı tekniklerinin bir arada kullanıldığı, Picasso'nun dünyasına özgü karakterleri betimleyen oymabaskılar yer alıyordu. Boğa güreşçileri, silahşorlar, Commedia dell'arte ve sirklerden fırlama karakterler, İspanyol edebiyatındaki muhabbet tellalı Celestina vardı bu dünyada; ayrıca sanatçının röntgenci kılığında göründüğü, cinsellik yüklü Rafael ile Fornarina çeşitlemeleri de yapmıştı. Son dönem çalışmalarında erotizm sonuna kadar ve bütün canlılığıyla ifade buldu; fırçanın deldiği palet, cinselliğinin metaforuydu.

3 Mayıs: Öğrenciler Sorbon'u işgal etti ve Paris, özellikle de Vietnam Savaşı ve Amerikan "emperyalizmi"ne karşı dünya çapındaki militanca protestoların merkezi haline geldi. Ecole des Beaux-Arts öğrencilerinin yaptığı bir dizi afiş, şehrin her yerine yapıştırıldı. Mayıs 1968 olayları batının siyasi gündemini değiştirdi, feminizmi, çevrebilimini, ırkçılık karşıtlığı ve bölgeciliği anahtar konular haline getirdi. 20-21 Ağustos: Rus birlikleri liberalleşme hareketini durdurmak üzere Çekoslovakya'yı işgal etti (Prag Baharı).

1969
Picasso, her zamankinden daha yoğun resim ve çizim yaptı: natürmortlar, çıplaklar, silahşorlar, uzun saplı pipolar tüttüren sakallı adamlar (Rembrandt ve İspanyol resminin altın çağının yansımaları), öpücük teması ve insana dik dik bakan figürler görülüyordu resimlerinde. Dışarı pek ender çıktığından, bazen televizyonda oynayan eski filmlerden (sözgelimi Bengal Mızraklı Askerlerinin Yaşamları) ve kuralsız güreş müsabakalarından esinleniyordu. Son 167 tablosu ve 45 çizimi, 1 Mayıstan 30 Eylüle kadar Avignon'daki Palais des Papes'ta sergilendi.

27 Nisan: Bir referandumda yenilgiye uğrayan De Gaulle istifa etti (9 Kasım 1970'te öldü); Haziranda Georges Pompidou cumhurbaşkanı oldu. 21 Temmuz: Neil Amstrong aya ayak basan ilk insan oldu.

1970
İspanya'daki ailesinin sakladığı gençlik yapıtlarını Barselona'daki Museu Picasso'ya bağışladı. Avignon'daki Palais des Papes'ta son çalışmalarını kapsayan ikinci sergi Mayısta açıldı (sergiyi düzenleyen Christian ile Yvonne Zervos o yıl öldü). Fréjus'de bir boğa güreşi seyreden Picasso, Mozambikli bir Kara Matador'un çeşitli versiyonlarını yaptı; bu tablolar onun arenalara vedasıydı.

1971
Picasso'nun bazı yeni tabloları, özellikle aziz ya da İsa gibi büstleri, sanatçının İspanyol geleneğindeki köklerini yansıtıyordu. Bazıları ise geleneksel "insanın evreleri" (çocukluk, olgunluk, yaşlılık) konusunu işliyordu. Ekimde, doksanıncı yaş günü münasebetiyle, Louvre Müzesi'nde yapıtlarının bir bölümü sergilendi.

1972
Son tablo ve çizimleri çok kişiseldir; bazen kendi başı bir kafatası gibidir, bir tabloda bir tür gömülme betimlenmiştir. Kucaklaşan duygusal çiftlerin yer aldığı tablolar, çıplak ve uzanmış figür (bazıları ihtiyardır) çizimleri gibi tarih düştüğü son yapıtları, bu yıl gerçekleştirilmiştir.

1973
Picasso, 8 Nisanda Notre-Dame-de-Vie'de öldü; 10 Nisanda Vauvenargues şatosuna gömüldü. Dul karısı, Vazolu Kadın'ı bronza döktürerek (orijinali alçı, 1933) mezarının başına diktirdi. Picasso'nun son yapıtlarından (1970-1972) kendi eliyle derledikleri Mayıs-Eylül arasında, son seramikleri de Aralıkta, Avignon'daki Palais des Papes'ta sergilendi.

27 Ocak: Vietnam'da ateşkes; son ABD askeri 29 Martta ülkeden ayrıldı.

[SenSuaL]

emeğine sağlık cnm tşkler bayağı eserlere sahip biriymiş

[Turks]

ölümü yaşıyormu yaşasa nolcak bunamış adam :) paylaşım için tşkler...