Sakarya Gelenek ve Görenekleri

[DoMiNo]

Sakarya Gelenek ve Görenekleri

EVLİLİK TÖRENLERİ



Evlenme Çağı :
Eskiden (hala bazı köylerde) evlenme çağına gelen genç, evlenmek istediğini genellikle örf, adet ve geleneklerine bağlılığı, anne ve babaya olan hürmeti gibi sebeplerden dolayı ebeveynlerine söyleyemez, Ancak bu durumu çeşitli olaylarla ve hareketlerle anlatırdı. Ağzına kadar dolu su bardağını dökmeden getirmek, ayakkabı çakmak, pilava kaşık saplamak ve ayakkabıya su doldurmak gibi hareketler yörede en meşhur olan adetlerdi. Baba su istediğinde evlenmek isteyen genç bardağı silme doldurur ve dökmeden babasına ikram eder ki bu delikanlının artık evlenebilecek çağa geldiğinin en kibar işareti idi. Babanın ayakkabısını eşiğe çakmak (biraz saf gençlerin yaptığı hareket) , yemekte anne ve babadan birinin veya ikisinin de bulunduğu sofrada kaşığı pilava batırıp gitmek ve babanın ayakkabısını su ile doldurmak gibi asi hareketleri yapmak eskiden evlenmek isteyen gençlerin yaptığı geleneksel ilginç denilebilecek hareketlerdi.


Dünürlük:
(Kız istemesi) Tanışarak veya görücü usulü ile yapılan dünürlüklerde; "Allahın emri Peygamberin kavli ile kızınızı oğlumuza istemeye geldik." şeklinde başlayan ilk kız isteme olayı, kız evinin; "Büyüklerimiz var onlara danışalım." şeklinde verdikleri cevabı ile başlardı. Kız da istekli değilse tatsız kahve, istekliyse tatlı kahve ikram ederek durumunu anlatmaya gayret ederdi. Dünürlüğe gelenlere ev çıkışında misafir ağırlamak için söylenen "Yine gelin, yine buyurun." gibi deyimler dünürlere ümit vermek anlamına geldiğinden genellikle söylenmez, dünürler ikinci kez geldiklerinde "evet" denilecekse, güler yüz tatlı dille sohbet edilir, dünürlerin ayakkabıları çevrilir, "Nasipse olur." denilerek misafirler uğurlanırdı. Dünürlerin üçüncü defa gelişlerinde genellikle söz kesilirdi.

Söz Kesimi :
Söz kesiminin diğer adı da küçük nişandır. Söz kesiminde en önemli gaye iki ailenin birbirlerini daha iyi tanımalarını sağlamaktır. Yakın akraba ve çok samimi dostların katılımıyla gerçekleşen törende, öncelikle kız evinin istekleri ve damat evinin dilekleri konuşulur. Her ne kadar iki aile birbirleriyle samimiyet kuramamış olsalar da; gelin adayı ve arkadaşları samimiyet ifadesi olarak ilk şakaları damat adayına yaparlar. Damada tuzlu kahve veya tuzlu çay ikram edilir. Bazı damatlar işi pişkinliğe vurarak "tuzu az olmuş biraz daha tuz katın" diyerek içeceği geriye gönderirler. Bazıları ise ezilir, büzülür, terler, hatta olayı daha önceden bilmedikleri için "hatayla tuz konmuştur, nişanlımı utandırmayayım" düşüncesiyle tuzlu kahve veya çayı içerler.(Söz kesimi gelenekleri eskiden olduğu gibi bugün de devam etmektedir.)


Nişan :
Söz kesilip küçük nişan yapıldıktan sonra, kız evinin (gelin adayı) istekleri öğrenilir.Damadın akrabaları,samimi dostları, köylerde tüm köylü, nişan için ilan edilen günde kız evine giderler.Köylerde genellikle köy muhtarının da bulunduğu nişan töreninde, damat evi tarafından gelin adayına takılacak takıların muhtar tarafından tespiti yapılır. Damadın akrabaları ve yakın arkadaşları takılarını takarlar.Köylerde damat tarafından getirilen çay ve kahve; tüm köy erkeklerine ikram edilir. Erkeklerin görevi sona ermiştir.Kız evinden çıkılırken ev çıkışına gelinince, damadın babasının, yakın akrabalarının ve samimi olduğu arkadaşlarından bazılarının ayakkabıları saklanmıştır. Saklanan ayakkabıların bulunması için ayakkabıları saklayan kız evinin çocukları bahşişlerini alır ve ayakkabılar bulunur.
Köy kadınları, kendi aralarında eğlenerek geline hediyelerini takarlar. İlçe merkezinde ve bazı köylerde ise nişan töreni erkek ve kadınların müştereken katıldığı merasimle yapılır. Nişanlı gençlerin yüzük kurdeleleri ağzı laf yapan ve makamca iyi mevkide olan kişilerce kesilir. Eskiden olduğu gibi, şimdi de bazı gençler nişan kurdelelerinden kestikleri parçaları saklayarak nişanlanma sırasının kendilerine gelmesi dileğinde bulunurlar. Gelin ve damadın takıları davetliler huzurunda anons edilerek takılır.

Görümlük :
Köy dilindeki adı adettir. Nişandan sonra, sadece kadınlar tarafından gündüz yapılan, akrabaların ve aile dostlarının takılarını taktıkları eğlencedir. Görümlük bittikten sonra damat ve gelin taraflarının kadınları özel olarak süslenmiş içleri yiyecek ve hediye dolu sinileri başlarında taşıyarak birbirlerine götürürler. Görümlük günü, yabandan alınacak gelinlerde, kız tarafı gençleri ile ayak bastı pazarlığı yapılır. Ayak bastı köy gençliğinin temsilcisi olan Delikanlı Başı tarafından gençlik yararına kullanılmak üzere istenen toprak bastı parasıdır.

Çeyiz Asma :
Düğünden birkaç gün önce damat ve akrabaları, gelin kızın çeyiz eşyalarını almak üzere kız evine giderler. Çeyiz eşyaları arabalara taşınır, ancak çeyiz sandığının üzerine gelinin yengesi oturur; damadın bahşiş vermesini bekler. Gelinin yengesi bahşişi aldıktan sonra sandığı verir. Düğün evine taşınan çeyiz eşyaları, gelinin arkadaşları tarafından, özel bir model ile yerleştirilir. Çeyiz asan kızlara (çeyizcilere) damat çerez gibi çeşitli yiyecekler alır. Damadın hem el becerisini ölçmek, hem de çeyizin düzenlenebilmesi için duvarlara çakılması gereken çiviler damada çaktırılır. Çeyiz düzme işleri bittikten sonra, damada çeyiz gezdirilir. Bu esnada bir punduna getirilip, bahşiş almak için gelinin arkadaşları tarafından damat çeyizin asıldığı odaya kilitlenir.

Tel Kesme:
Kına gecesinden bir gece evvel çeyizin asıldığı gecede damadın kadın akrabalarının toplanarak yaptıkları eğlencedir. Bu gece damadın kadın akrabaları; kına gecesi düğün işleri ile meşgul olacağı, dolaysıyla ellerine kına yakamayacağı ve eğlenemeyeceği için ellerine kınaların yakıldığı ve eğlencelerin yapıldığı gecedir. Bu gece eskiden yakın akrabalara davetiye yerine gönderilen, gelinlere süs olarak takılan gelin telleri kesilerek hazırlanır ve tüm yakın akrabalara dağıtılır.

Kına Gecesi :
Kına geceleri, nişan törenlerinde olduğu gibi, köylerde sadece kadınların, ilçe merkezinde ve bazı köylerde ise erkekler ile kadınların topluca eğlenmeleriyle başlar. Takı ve çekiler (gelin ve damada verilen hediyeler) bazı köylerde yüksek bir yere çıkan, sesi gür, ağzı laf yapan bir kadın "Hakının! Bu kocaman tepsi filan yengesininmiş." gibi abartılı anonslarla başlar.(hakının=bakınız) Çekı çeken kadın, arada" Fadime teyzesi kendi gibi güzel hediye almış" gibi bazı şakalar yapar. Kadınlar, kendi aralarında "aa bak bak yengesi ne güzel marhma (baş örtüsü) örttü, bak bak damadın ablasının zıbınlığına" diye fısıldaşırken, damadın ve gelinin yengeleri pür dikkat kim ne hediye verdi, diye çok iyi izlerler.(Yeni düğünlerde bu tesbit işi kamerayla yapılıyor.) Takı olayı bittikten sonra, kızın arkadaşları topluca gelin evine giderler ve geceye adını veren kına yakma töreni başlar. Kınada kullanılmak üzere kız tarafından hazırlanan, kınalı elleri sarma kumaşları gelir. Gelin abdestini alır ve Kıbleye doğru dönerek oturur. Işıklar söner, içinde kına karılmış süslü kına tepsisi üzerinde yanan mumlarla, gelinin oturmakta olduğu yere getirilir. Bazı yörelerimizde ise kaynana gelmeden gelin elini açmaz ellerine ve ayaklarına kına yaktırmaz. Kınayı yalnızca kızlar yakar. Evli veya dul olan kadınların kına yakması uğursuzluk getirir gibi batıl inanç yüzünden hoş karşılanmaz. Kına yakmaya önce sağ elden başlanır. Kına yakılırken sesi (avazı) güzel olan herkes kına türküleri söyler.


anne, baba ve akraba hasretini anlatan gelini ve akrabalarını ağlatmak gayeli türküler söylenerek, kına yakma işleri bitirilir. Gelinin hazırladığı ipek mendillerle veya özel kumaşlarla, eller sarıp sarmalanırken mendillerin arasına sabahleyin gelinin ellerini çözecek olana bahşiş olarak kaynana tarafından konan para sarılır. Kına yakma işleri bittikten sonra, gelinin kız arkadaşları kız yanından ayrılmazlar. O gece sabaha kadar gelini uyutmazlar. Gelinin evindeki son gecesinde beraber kalırlar, damat beyin aldığı çerezleri yerler. Kınalı elleri sarılı olduğu için geline gece yemeğini çok samimi olduğu bir arkadaşı yedirir.

Düğün :
(Güncel) Düğün cemiyetleri daha önceden anlaşma yapılan aşçılar tarafından yemeklerin hazırlanması ile başlar. Davetiyede belirtilen saatte gelmeye başlayan misafirleri, damadın arkadaşları ve akrabaları pür dikkat ağırlarlar. Bu arada damadın akrabaları, bilhassa köylerde kendi elleriyle gelin arabasını süslerler. Bir yanda yemek, bir yanda gelin arabası hazırlanırken Camide mevlit okunur ve öğle namazını müteakip, tüm akraba, dost, arkadaş ve köylüler damadın evinin önünde toplanırlar. Tatlı telaş gelin alma hazırlığı başlar. Arabalar sıraya dizilir. Hacı marhması baş örtüleri, altıparmak ve birman denilen basmadan dikilmiş, aynı kıyafetleri giyen damadın çok yakın bayan akrabalarından oluşan dünürüşler, acele bir şekilde gelin arabasına binerler ve tekbir sesleriyle yola çıkılır.

Allahü ekber, Allahü ekber,
La ilahe illallahü vallahü ekber,
Allahü ekber, velillahil hamd.

Tekbir sesleriyle kız evine varılır. Gelinin babası veya onun temsilcisi olan yakın akrabalar misafirleri dışarıda karşılarlar. Gelin alma konvoyu ile getirilen Türk Bayrağı, o köyün veya mahallenin gençlerinden birine teslim edilir. Hoş geldiniz töreni de bittikten sonra gelinin hazır olduğu haberi gelir. O anda dışarıda olan gelinin akrabaları içeriye girerler. Herkes gelinle helallaşır, genellikle geline para verirler. O sırada gelin yanında olan yengeye paraları verir. Helallaşma bittikten sonra, gelinin babası veya dedesi gittiği evde gayretli ve çalışkan olması için kızlarına kırmızı gayret kuşağını bağlar. Dinine bağlı olması için Kuran'ı Kerim, bereketli olması için ise ekmek verir. Baba veya dede kızını, gelin arabasına kadar eliyle götürür ve arabaya bindirir. Bayrak geriye verilir, gelin alayı (konvoy) yola çıkar. Gelinin, gelin arabasına bindiği müjdesi damat evine gitmiştir. Gelin alayının köyden veya mahalleden ayrılışı anında bazı yerlerde hala uygulanan cılk yumurta atmak, yol keserek bahşiş almak gibi bazı ananelere riayet edilerek konvoy; korna, silah ve tekbir sesleriyle damat evine kadar gelir. Konvoydakiler ve misafirler toplanır. İmam tarafından vatana ve millete hayırlı evlatların yetiştirilmesi, düğünün hayırlı olması şeklindeki duadan sonra alkışlar, silah sesleri ve kaynananın davetlilerin üzerine serptiği şeker ve bozuk para sesleri arasında, gelin arabadan damat tarafından indirilerek çeyiz odasına götürülür.
Damat, çeyiz odasına giren geline "hoş geldin" der elini öptürür. Gelinin el öpmesi evin reisinin erkek olduğunun kabulü anlamına gelir. Damat ve gelin için örf ve adetlere göre hazırlanmış özel şerbeti yenge ikram eder. Şerbeti içen damat, dışarıda kendisini bekleyen davetlilerin yanına çıkar ve "hoş geldiniz" der. Hoca yeniden bir dua yapar. Damat orada bulunan davetliler tarafından tebrik edilir. Bu arada, gelin hanım kız arkadaşları tarafından çeyiz odasından dışarıya çıkarılır ve bayanlar kendi aralarında eğlence tertip ederler. Görümlük ve kına gecesinde takılarını takamayan dost ve akrabalar bu eğlence anında takılarını takarak ayrılırlar. Düğün telaşı bitmiş, misafirler uğurlanmıştır. Damadın çok yakın akraba ve arkadaşları ile gelin tarafından yalnız gelin hanımın yengesi kalmıştır. Damat yatsı namazına akrabalarıyla ve arkadaşlarıyla gider. Namaz kılınır, tekbir sesleriyle düğün evine varılır. İmam tarafından yapılan duadan sonra damat kaçamazsa yumruklanarak gelinin yanına uğurlanır. Köylerde ve ilçede hala geçerli olan evin reisinin erkek olduğunun ikinci ispatı olan içi su dolu tası damat ayağını vurarak devirir. Eski yıllardan beri köylerde ve ilçede uygulaması devam eden, konuşmayan, yüzü örtülü olan geline konuşması ve yüzünü açması için bahşiş (yüz görümlüğü) verilerek gelin konuşturulur. Kız evinde hazırlanmış olan tavuk ve börek gelin ve damat tarafından yendikten sonra iki rekat şükür namazı kılınarak düğün törenleri bitirilir.


Düğün (Çalgılı):

Duvak : Duvak silkme: Gerdek gecesi denilen ilk gecenin sabahında yapılan bir adettir. Bu adet de bazı adetler gibi tarihe karışmakla beraber, günümüzde az da olsa devam etmektedir. Gelin hanım, sabahleyin kalkmış ve gelinliğini yeniden giymiştir. Düğün evi tarafından bir tas içerisine hazırlanan pamuk çiğidi ve aşurelik buğday, koyun postunun üzerine oturmuş olan gelinin başından aşağıya doğru dökülür. Bu adetin amacı, gelinin uslu olması, tüm günahlardan arınması ve gelinin eve bereket getirmesidir. Bu adete gelin ve damat akrabaları ve komşuları çağrılır. Duvak gününe katılanlara örtü gibi çeşitli hediyeler verilir ve ikramlar yapılır. Bir süre eğlendikten sonra, bu adet dua yapılarak sona erer.

Gelin Gezdirme :
Yeni evlenen gençlere akraba, arkadaş ve dostlarını tanıtmak üzere düğünü takip eden kış aylarında (işin az olduğu zaman) misafirliğe gitmeleridir. Gelin, misafir kaldıkları ev insanlarına akrabalık ve dostluk derecelerine göre çeşitli hediyeler verir.

[DociLe]

Bütün bu yasılan adetleri isterim die tutturmuşdum :D gelin almasında davul zurna bıle istemişdim hihihi teşekkürler dünürüm kızımada bunnarın hepsini istiorum hasırlanın :D

[DoMiNo]

Alıntı: ANGELMIfb´isimli üyeden Alıntı Bütün bu yasılan adetleri isterim die tutturmuşdum :D gelin almasında davul zurna bıle istemişdim hihihi teşekkürler dünürüm kızımada bunnarın hepsini istiorum hasırlanın :D

Ayıp ediyorsun canım
davulsuz zurnasız düğün mü olur

memleketimmmmmmmmmmm

[EnGiN]

Oyyy memLeketim ßenim:) Simdi ßazi AdetLer deisti ama Yinede Cok ĞüzeL eLine SağLik DomiNo:))))))

[EnGiN]

Alıntı: angelica´isimli üyeden Alıntı memleketimmmmmmmmmmm

Nerden Senin memLeketin oLuyo Orda dur:-))))))))))))

[EnGiN]

ßu ßenim Kuzenim SakarYanin En ĞüzeL Kiziydi evLendi Gitti:( ANGELMIfb:(

[DoMiNo]

:)