Bilim ve Felsefe

[violinista]

Felsefe başlangıçta bilimden ayrı değil, birlikte doğmuş. İlk filozoflar da doğa bilginleri aynı zamanda. Ama salt bilimden yine de ayrılığı var. Bilim tek tek olgular üzerinde çalışır, felsefe ise geneli arar, bütünü göz önünde tutar. Bilimin varsaydığı � var olarak kabul ettiği� ve araştırmasını ona dayadığı şeyleri felsefe sorun haline getirir, nasıl var olduğunu sorar. Özellikle bilimlerin pek çok uzmanlık alanlarına ayrıldığı ve dallararası (interdisipliner) çalışmaların önem kazandığı günümüzde felsefenin görevi daha bir artıyor.
En geniş tanımı ile, her alanda ele alınan konu üzerinde soru sorma, sorgulama, eleştirel düşünme ve bütünü görme de diyebileceğimiz bir kafayı işletme biçimi olan felsefenin salt bilimden ayrılığı özellikle şurada: Bu ayrılık daha felsefenin adında saklı; Philosophia�yı bilgiseverlik diye çeviriyoruz gerçi. Ama sophia, episteme değil, yani yalnızca bilimsel bilgi değil, erdemli bilgibilgelik.
Bilim de felsefe de salt özgürlük içinde yapılır. Bilimsel düşünüşte ve araştırmalarda özgürlüğe sınır konulamaz; sınır konulduğu anda bilimsel çalışma durur. Oysa felsefi düşünce bilimsel çalışmanın sonuçlarının etikle çatışmamasını ister. Nitekim bugün özellikle tıp dünyasında deontoloji önemli bir dal oldu. Bu da felsefi düşünüşün etkisi ile oldu. Felsefi düşünüşten yoksun bir bilim adamı insanlığı hiç hesaba katmayabilir ve sonunda felaketlere neden olabilir.
Burada ünlü filozof ve bilgin Einstein�ın bir sözünü anımsatmak isterim: Felsefi bir görüşü ve tarih bilinci olmadan bir insanın gerçekten yaratıcı olması, yaratıcı olarak bilimde etkin olabilmesi olanaksızdır. Yalnızca uzman olan insan kullanılmak üzere programlanmış bir tür makine olur, ama değerli bir kişilik oluşturamaz. Bizim de bilim ve teknoloji alanında hala yaratıcı olamayışımızın nedeni felsefenin eksikliğinde yatmıyor mu?

[sedat sencan]

Felsefe doğru bilgiler edinmeyi amaç edinen ve gerçeklere ulaşmaya çalışan sistemli bir düşünmedir.Bilimler de kendi araştırma konularında gerçeklere ulaşmayı hedefler.Bu bakımdan olaya amaç yönünden bakarsak ikisi arasında bir fark olmadığını söyleyebiliriz.Aralarındaki fark, ele alıp inceledikleri konunun sürekliliği yönündedir.Bilimler,inceledikleri olayların birbirleri arasındaki ilişkileri ortaya çıkarırlar ve birbirleri ile olan bağlantıları belirtirler.Görevleri burada biter.Oysa felsefe bilimlerin ortaya çıkardığı ilişkilerin daha derinlerine ulaşmaya çabalar.
*
Nesneleri duyu organlarımız ile kavrarız.Zihnimiz ile kavradığımız bu olayları deneme yolu ile tanır ve öğreniriz.Bilim,duyularımızın ve deneylerimizin bize tanıttığı olayların birbirlerini nasıl izlediklerini açıklar.Olayların hangi kanunlara uyarak ortaya çıktığını belirtir.Felsefe ise bu olayların ne olduklarını bulmaya çalışır.
Toplumbilim,toplumsal olayların arasındaki ilişkiyi saptar,bu olayların ortaya çıkışlarında hangi kanunun etkili olduğunu anlamaya çalışır.Felsefe ise toplumun ne olduğunu sorgular.Biyoloji yaşam olayları,psikoloji ruh olayları arasındaki ilişki ile ilgilenirken felsefe yaşamın ve ruhun ne olduğunu arar,onların özünü açıklamaya çalışır.
*
Bilim,gözleme ve deneye dayalı olayları inceler.Bunların dışındaki olaylar konusu değildir.Felsefe için sınırlama yoktur.Üstelik bilimlerin vardıkları sonuçları biraraya getirip bunlardan genel sonuçlar çıkarır.Bilimler gibi belirli teknik disipline bağlı kalmak zorunda değildir.Edinilmiş bilgi için sorular sorar ve düşünmeye yönelir.
Felsefi düşünce, zihnin bizzat kendisine yönlendirdiği bir içdüşünmedir.Bilgilerimiz hakkında bir sorgulama ve eleştiridir.
*
İlkçağda felsefe ve bilimler arasında kesin bir fark yoktu.Aslında felsefe bütün bilimleri kapsıyordu.İlk önce geometri daha sonra mekanik bilimler felsefeden ayrılarak bağımsız hale geldiler.Fizik,Galileo ve Newton tarafından geliştirilerek felsefeden ayrıldı.Bunu diğer bilimler takip etti.