Ali Fuat Cebesoy

[PySSyCaT]

Genel Bakış

1882 yılında İstanbul’da doğan Ali Fuat Cebesoy lise eğimini Fransız Sen Josef Lisesinde aldı. Babasının isteksizliğine rağmen Tophane Müşiri Zeki Paşa’nın desteğiyle eğitimine Harp okulunda devam ederken, Mustafa Kemal ile aynı sınıfa düştü. Mustafa Kemal ile yollarının kesişmesi hayatının kırılma noktası oldu. Ali Fuat Paşa harp okulundan birincilikle mezun oldu. Beyrut’ta kıta hizmetinde bulundu. 1908 yılında Roma Askeri Ateşeliği görevini icra etti. Trablus’ta (1911) savaşa katılan ilk askerlerdendi. Balkan Savaşı’nda ve 1. Dünya Savaşında büyük başarılara imza attı. Kurtuluş Savaşının hazırlanışında büyük katkıları oldu, öyle ki Sivas Kongresi sonrasında Cebesoy, Kuvayı Milliye Komutanı olarak görevlendirildi. Bir dönem Çerkez Ethem taraftarlığı ile suçlansa da bu iddia belgelerle çürütüldü. Devam eden günlerde Ankara’ya çağırılarak Moskova Büyükelçiliğine atandı. Görevi ağır ve zordu. Daha sonraları “Moskova Anıları” kitabında da yazacağı üzere Sovyetler ile siyaset yapmak hiç kolay olmamıştı. Yine de görevi başarıyla yürüttükten sonra 10 Mayıs 1921 yılında Ankara’ya döndü. Bu tarihten sonra Cebesoy, mecliste siyasi çalışmalarına devam etti. Devam eden yıllarda Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti başkanlığı ve Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasi kuruculuğu gibi görevleri icra etti. 1926 yılında İzmir Suikasti sebebiyle tutuklandı ve yargılandı. Sonucunda beraat etti. Cebesoy siyasi hayatının geri kalan kısmında Bayındırlık Bakanlığı ve TBMM Başkanlığı görevlerini icra etti. 1968 yılında vefat etti.

Moskova Görevi

Milli Mücadele günlerinde Sovyetler ile ilişkilerin önemi büyüktü. Milli Mücadele’nin bu yönünü göz önünde bulunduracak olursak, Ali Fuat Cebesoy için sadece Milli Mücadelenin yöneticilerinden, önde gelen şahsiyetlerinden biridir demek hatırasına saygısızlık etmek sayılabilir. Türk – Sovyet ilişkileri incelendiğinde çok karmaşık dolapların döndüğü rahatlıkla görülebilir. Bu şartlarda Ali Fuat Cebesoy’un Sovyetlerin çeşitli antrikalarına karşı yürüttüğü başarılı politika, Türk cephesine büyük katkılar sağladı. Dönemin Sovyetleri, “Emperyalizm Teorisi” adı altında Lenin tarafından desteklenen bir görüş ile Milli Mücadelemizi kendi yararlarına kullanmayı hedef alan bir politika yürütüyordu. Bu politikaya göre “sömürgeleri kapitalizmin hegemonyasından kurtarmak için, sömürge halkları bağımsızlığa, milliyetçiliğe itilerek bu halklar ayaklandırılmalı, sömürgelerdeki milliyetçi hareketler desteklenmeli ve bu arada da, sömürgelerde meydana getirilecek çekirdek halindeki komünist partileri, bu milliyetçilik hareketlerini kendi kontrolleri altına alıp, milliyetçi hareketleri bir sosyal ihtilale dönüştürmelidir. Yani komünist rejimi gerçekleştirmelidir.” Rusya tüm bu görüşleri Ali Fuat Paşa Garp Cephesi kumandanıyken geliştirmiştir. Bu sebeple Cebesoy’un Rusya’ya göreve giderken bunları bilmediğini varsayabiliriz. Bu varsayıma rağmen görülen o ki Ali Fuat Cebesoy sovyetlerin şüpheli tavrının ne anlama geldiğini, amaçlarının ve politikalarının ne olduğunu kavramış tüm hareketlerini buna göre atmıştır. Hatta “Sovyetler bizi kendi amaçları için kullanmak istemişlerdir”, “Bizim Milli Mücadele’mizi bir komünist ihtilale dönüştürmek istemişlerdir” diyerek farkındalığını beyan etmiştir. Sovyetler, Milli Mücadele boyunca amaçlarını gerçekleştirmek için türlü oyunlara başvurmuşlardır. Ali Fuat Cebesoy, kendisine verilen görevi layıkı ile yerine getirerek ne Rusya’nın komünizm taraftarlığı ile bilinen Enver Paşa’yı kullanmasına olanak tanımış, ne de Sovyetlerin yardımından eksik kalmamızı sağlamıştır. Ek olarak, 16 Mart Antlaşması ile Rusya’nın Misak-ı Milli’yi resmen tanımıştır. Bu da Ali Fuat Paşa’nın başarıyla gerçekleştirdiği görevlerden biri olarak değerlendirilebilir.

Askeri Hayatı

Kurtuluş Savaşı, Türk ordusunun sağlam inancı ve ölçülemez vatan sevgisinin yanında savaş deneyimli yüksek komuta heyetinin sayesinde başarıya ulaşmıştır. General Ali Fuat Cebesoy, bu heyetin içinde görev yapan değerli komutanlarımızdan biridir. Ali Fuat Cebesoy’un askeri geçmişi başarılarla doludur. Öyle ki babasının karşı çıkışına rağmen Harp Okulu’na girmiş, dereceyle mezun olup kıta tecrübesine gerek duymaksızın Harp Akademisine devam etmiştir. 1905 ile 1919 yılları arası Osmanlı’da subaylık görevini yürütmüştür. İstiklal Savaşı’mıza General rütbesiyle katılan pek nadir komutanlardan biridir. Büyük Taarruz’a katılmadığı halde belki de Atatürk’ün arkadaşlığının da etkisiyle 1923 yılında Korgeneralliğe yükseltilmiştir.

[PySSyCaT]

Bu konu ile ilgili okuduğum bilgilere göre dipnot vereyim :

Milli mücadelemiz sırasında düzensiz ve gayri resmi ordularımız,batı cephesinin başına komutan olarak Ali Fuat Cebesoy'un atanması ile düzenli ve resmi hale getirilmiş idi.Ali Fuat ismi bu yönden de oldukça önemlidir.