Türkçe Dilbilgisi Ve Kuralları

[Xie]

Türkçe Dilbilgisi Ve Kuralları


UYARI : Ahmet Halit Mehmet Murat Recep; Gazi Antep Sinop Zonguldak gibi örneklerde kesme işareti kullanılır. Ancak kelimeler Ahmeti Haliti Mehmeti Muratı Recepi Gazi Antepi Sinopu Zonguldakı şeklinde telâffuz edilmez; Ahmedi Halidi Mehmedi Muradı Recebi Gazi Antebi Sinobu Zonguldağı şeklinde telâffuz edilir.

UYARI : Özel adlar yerine kullanılan"o" zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

2. Yabancı özel adlardan sonra getirilen çokluk ve yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılır: Nice'ler Lille'li Bordeaux'lu Honolulu'lu.

UYARI : Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz: Türklük Türkleşmek Türkçü Türkçülük Türkçe Müslümanlık Hristiyanlık Avrupalı Avrupalılaşmak Aydınlı Konyalı Bursalı; Ahmetler Mehmetler Yakup Kadriler Ereğliler. Bu eklerden sonra da kesme işareti kullanılmaz: Türklüğün Türkleşmekte Türkçenin Müslümanlıkta Hristiyanlıktan Aydınlıdan.

3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur: TBMM'nin TDK'nin BM'de ABD'de TV'ye.

UYARI : Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu; büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır: kg'dan cm'yi mm'den; BDT'ye THY'de TRT'den. Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde bu okunuş esas alınır: ASELSAN'da BOTAŞ'ın NATO'dan UNESCO'ya.

UYARI : Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır: vb.leri mad.si Alm.dan İng.yi Nu.dan; cm³e (santimetre küpe) m²ye (metre kareye) 64ten (altı üssü dörtten)

4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur: “1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım.” 1985'te 8'inci madde 2'nci kat; 765’lik 965’lik.

UYARI : Sıra sayıları ekle gösterildiği zaman rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır; ayrıca nokta konmaz: 8.'inci değil 8'inci 2.'nci değil 2'nci.

UYARI : Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir: 6'şar değil altışar 10'ar değil onar.

5. Dilimizde kolmak netmek neylemek napmak gibi fiiller yoktur. Ancak konuşmada ve vezin dolayısıyla şiirde bu tür kullanılışlar ortaya çıkabilmektedir. Seslerin vezin dolayısıyla şiirde veya konuşma sırasında düştüğünü göstermek için kesme kullanılır: K'oldu N'oldu? N'etsin? N'eylesin? N'apalım?
Bir ok attım karlı dağın ardına
Düştü m'ola sevdiğimin yurduna
İl yanmazken ben yanarım derdine
Engel aramızı açtı n'eyleyim
(Karacaoğlan)
6. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur: A'dan Z'ye kadar b'nin m'ye dönüşmesi Türkçede -daş'la yapılmış birçok söz vardır.
7. Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığı takdirde kesme işareti yay ayraçtan sonra konur: Yunus Emre (1240?-1320)'nin Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)'nin.
Ancak cins isimler için yapılan açıklamalarda yay ayraçtan sonra doğal olarak kesme işaretine gerek yoktur: İmek fiili (ek fiil)nin geniş zamanı şahıs ekleriyle çekilir.

[Xie]

Türkçe Dilbilgisi Ve Kuralları

ANLATIM BOZUKLUKLARI


# Dilin en önemli görevi onu kullanan insanlar arasındaki anlaşmayı sağlamaktır.
# Söylenmek istenen her şey açık yalın ve anlaşılır biçimde dile getirilmelidir.
# İyi bir cümlede kelimeler yerli yerinde kullanılmalı gereksiz kelimelere yer verilmemeli
# Eğer konuşmada ve yazmada açıklık yalınlık ve anlaşılırlık yoksa ortada bir anlatım bozukluğu var demektir.
# Anlatım bozuklukları ile ilgili soruların doğru çözülebilmesi için kelimelerin anlamları kelime türleri cümlenin öğeleri cümle çeşitleri konuları iyi bilinmelidir.
# Dil yanlışlarının önemli sebeplerinden biri gramer (dil bilgisi) bilgisinin eksikliğidir.
# Günlük konuşmalarımızda hâliyle anlatım bozuklukları yapılacaktır. Bunlar toplumdaki yerimize ve aldığımız eğitime bakılarak hoş görülür ya da görülmez.
# Her insan yeterli dil eğitimi almadığı için gerek konuşurken gerek yazarken birçok yanlışlık yapmaktadırlar.
# Ama yazılı anlatımda bu bozukluklar asla affedilemez. Çünkü yazı dili kültür dilidir. Kültür bu ifade sayesinde kalıcılaşır. Eğer bu ifadede de bozukluklara yer verilirse insanlar arasında anlaşma eksikliği ortaya çıkar.
# Anlatım bozuklukları ÖSS'de en çok soru çıkan konulardandır.
# Bol örnek sorular çözülerek ÖSS'de çıkacak sorulardaki anlatım bozuklukları önceden hissedilecek seviyeye gelinmelidir.
# Anlatım bozukluğu olan bazı cümleler sesli okunduğu zaman yanlışı bulmak daha kolay olmaktadır.
# "Anlatım bozuklukları" konusuna ÖSS'de önem verilmesi yazı dilimizi olumlu yönde etkilemiştir.
# Cümlelerde ne gibi yanlışlıklar yapıldığı konusunda bilgi sahibi olmak bozukluğu kısa sürede bulmamızı sağlar.
# İnsan kendi yazdıklarında ne gibi yanlışlık yaptığını kolay kolay bulamaz. Bu sebeple ÖSS'de dil yanlışlarını bulmamız zor değildir; çünkü cümleler başkalarına aittir.
# Konunun zorluklarından diğeri de bozukluk sayısının hayli fazla olmasıdır. Her cümlede bu hatalardan herhangi biri söz konusu olabilir.
# Bu konu hakkında bilgi sahibi olmayan öğrencilerin tam başarı sağlaması mümkün değildir.
# Başarısızlığın sebeplerinden biri de öğrencilerin kendi yazdıklarında aynı hataları yapmış olmalarıdır.
# Aşağıdaki cümlelerdeki bazı yanlışlıklar altı çizilerek belirtilmiştir. Üzerinde düşünmeniz halinde konuyu çok daha iyi öğreneceğinize inanıyorum.


a) Eş anlamlı kelimelerin bir arada kullanılması anlatılmak istenenin dışında bir anlam çıkarılmasına mahal verilmemelidir. ekler

"Bu konuda herkesin fikir ve görüşünü almalısınız."

"Hava sıcaklığı sıfırın altında eksi sekiz derece imiş."

"Yirmi dakika geçmesine rağmen program henüz hâlâ başlamadı."

"Güç ve müşkül zamanlarda üstüne düşeni yerine getirir."

"Ben çok varlıklı zengin biri değilim."

"Neşeli sağlıklı şen bir görünüşü vardı."

b) Anlamı zaten diğer kelimelerde bulunan kelimelerin gereksiz yere kullanılması

"Yaşanmış deneyimlerinden hareketle bu sonuca varıyor."

"Millî maçın oynanacağı gün yaklaştıkça ülkedeki heyecan gittikçe artıyor."

"Yanına gidiniz konuşarak derdinizi anlatınız."

"Problemi çözmek için iki arkadaş üç saat süre ile uğraştılar."

"Az kalsın merdivenlerden düşeyazdı."

"Çocukların davranış biçimlerinde gariplikler görüldü."

"Takımın boyu en kısa oyuncusu bendim."

[Xie]

Türkçe Dilbilgisi Ve Kuralları

f) Özne-yüklem uyumsuzluğu: Farklı yüklemlerin aynı özneye bağlanması.

"Herkes ondan nefret ediyor yüzünü görmek istemiyordu."

"İkinci cümlenin öznesi eksik. İlk özne yanlış anlam verecek şekilde ortak olarak kullanılmış."

"Ben ve sen balığa çıktınız."

"Hiçbiri anlatılanlara inanmıyor kendi fikrinden ısrar ediyordu."

"İkinci cümlenin öznesi eksik. İlk özne yanlış anlam verecek şekilde ortak olarak kullanılmış."

g) Nesne-yüklem uyumsuzluğu: Nesne eksikliği

"Bu konuda öğrenciler aralarında anlaşıp karar verecekler ve uygulayacaklar."

"Söylenenlere hemen inanıyor ve her yerde savunuyordu."

"Kendisine bütün sınıf adına teşekkür eder ve tebrik ederim."

"Onlara niçin bu kadar yardım ediyor ve destekliyorsun?"

"Büyüklere gereken saygıyı göstermeli incitmemeliyiz."

"Bize yardım edeceklerine inanıyor ve bekliyoruz."


h) Tümleç yanlışları

"Kayaya yaklaşıyor muyuz yoksa uzaklaşıyor muyuz?"

"Öğrencileri teşvik etmeli yüreklendirmeli destek olmalıyız."

"Olanları böyle değerlendirmek bu gözle bakmak gerekir."

"Öğrencileri rahat edecekleri odalara yerleştirmiş bütün imkânları sağlamıştı."

"Duvarları kirletmekyazı yazmak kesinlikle yasaktır."

"Bu güçlüklere nasıl göğüs gerdi nasıl başa çıktı?"

"Düşünme ve mantık hataları Problemleri karşılıklı anlayış ve birlik içinde çözeceğiz."

"Yiyecek bir lokma ekmeğimiz hatta yemeğimiz bile yok."

"Yarının mutlu günlerine özlem duyuyorum."

i) Fiilin veya yardımcı fiilin yanlış kullanılması

"Ben ona ağabey ( .......... ) o da bana kardeşim derdi."

"Bazı yiyecekler sağlığı yerinde ve yaşlı olmayan kişilerce özellikle yenmelidir."

"Kitap için kendisine verilen paranın eksik ( .......... ) ve yeterli olmadığını söyledi."

"Gerekli yerlere başvuruda bulunmuş ama bir sonuç almış değiliz."

"Çorbaya biraz acı ( .......... ) biraz da tuz ve limon sıkılabilirdi."

"Boyu kısa bedeni de pek biçimli değildi."

"Hangisinin başarılı hangisinin başarılı olmadığını öğreneceğiz."

"Çok az ( .......... ) veya hiç çalışmadan çok para kazananlar var."

[Xie]

Türkçe Dilbilgisi Ve Kuralları

j) Tamlama yanlışları

"Bu ülkeye teknik ve bilgi yardımında bulunulacak."

"Son derste belgisiz ve sayı sıfatlarını öğrendik."

"Siyasî ve ekonomi ilişkileri çıkmaza girdi."

"Bu bölge coğrafî ve iklim açısından ilgi çekici özelliklere sahiptir."

"Kar yüzünden tüm özel ve devlet okulları tatil edildi."

"Ülkemiz Bosna’ya askerî ve gıda yardımı yaptı."

"Şehrimizde çeşitli kültürel ve sanat etkinlikleri gerçekleştirildi."

k) Kelimelerin yanlış yerde kullanılması

"Yeni durağa gelmiştik ki otobüs de hemen geldi."

"Bu toplantıda çekinmeden düşünceler dile getirilmeli."

"Her yolda kalan insana yardım etmeliyiz."

"İdare henüz yarın ders yapılıp yapılmayacağını bildirmedi."

"İzinsiz inşaata girilmez."

l) Birleşik cümlelerde yüklemler arasındaki uyumsuzluk

"Her ne kadar iyi hazırlanılmışsa da istenilen sonucu alamadı."

"Bir yıl boyunca devamlı çalışarak kazanıldı."

"Her ne kadar şehir dışına taşınmışsa da beklenen huzur bulunamamıştı."

m) Deyim yanlışları

"Ona ayak bağı oluyor işini çabuk bitirmesini sağlıyordu."

"Ona yardım et elinden geleni ardına koyma."

TAMAMEN ALINTIDIR.........