Parazit

[OguzHan]

Parazit, bir canlıya bağımlı olarak yaşayabilen ve üzerinde yaşadığı
canlıya zarar verebilen organizmalardır. Bu canlılardan bazıları
mikroskobik'ten çok büyük boyutlara ulaşabilecek kadar erginleşebilir.

Bir parazit üzerinde yaşadığı canlının besinine ortak olarak yaşamını
sürdürür. Besine ortak olması ise üzerinde yaşadığı canlının zayıf
düşmesine ve hastalanmasına neden olur. Günümüzde bilinen birçok
hastalık parazitler neticesinde meydana gelir. Parazitlerin en
bilinenlerinden birisi ise kedi, köpek ve sığırlarda yaşayan [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]. Şerit
başlangıçta kistle kaplı bir yumurta halinde iken konak canlının
sindirim sistemine geldiği zaman sahip olduğu kisti kırarak
erginleşmeye başlar ve hayvanın bağırsağına yerleşir. Benzeri
durumlar genellikle ya konağın zarar görmesi ya da bağışıklık
sisteminin uyum göstermesi ile sonuçlanır. Bazı kurt türleri nadirende
olsa beyin ve karaciğer gibi organlara zarar verebilmektedir. Gezici bir
parazit olan askaris yoğun vakalarda çok yaygın olmasada kazara
akciğere girerek çıkamayabilir veya karaciğerde apseye neden olabilir.
Ölümcül durumlar genelde hatalı konaklarda görülmektedir, örneğin
beyaz kuyruklu geyiğin beyninde yaşayabilen Parelaphostrongylus
isimli parazit mus'larda sık sık fatal nörolojik vakalarla
sonuçlanmaktadır.


Parazit çeşitleri

Konağın dış yüzeyinde yaşayanlar Dış parazitler (örnek [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]) ve
içinde yaşayanlar İç parazitler (tüm [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]). Bazen taşıyıcı
olan Ara konaklar üçüncül bir parazit veya hastalığı bulaştırabilirler.
Hücreler içi parazitlere örnek çeşitli mikroplar olabilir.


Sıradışı parazitizme karıncayı yavaş yavaş içten yiyen
[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] unilateralis olarak bilinen bir mantar verilebilir. Bu
noktadan sonra mantar karıncanın beynine yerleşmeye başladığında
bir çeşit zombiye dönüşen karınca mantarın yönlendirmesine göre
yürümeye başlıyor. Özellikle Tayland’ın bazı bölümlerinde görülen bu
mantar türünün ele geçirdiği karıncalar daima ormanların içlerine
doğru yürüdükten sonra yerden yaklaşık 25 cm yukarıdaki mantarın
üremesine elverişli yapraklara dişleri ile tutunup hareketsiz kalıyorlar.
Bundan sonra mantar kurbanına başka parazitlerin de bulaşmasını
engellemek için karıncanın etrafında bir koza örüyor ve ziyafetine
devam ediyor. Mantarın karınca'nın beynini nasıl kontrol edebildiği ve
en son olarak karıncanın çenesini kapalı tutan kasları yemesi ise bilim
adamlarını şaşırtan bir detaydır.

[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] bir canlının diğer bir canlının av veya gıdalarından
faydalanmasıdır, bu tür parazitime örnek olarak bitki bitinden çıkan
şekerli salgıları sağmak için onları kültive eden karıncalar verilebilir
aynı zamanda bu davranışa yakın bulunan Sosyal parazitlere diğer
kuşları yavrularının babysitterliğe manupule ederek yetiştiren,
yumurtasını bıraktığı genç kuluçkalı yuvada bakıcı konağı yumurta ve
yavrularıyla ilgilenilmeyince bir ya da iki yumurtasını yuvadan atan
bazende yıkarak zarar veren kuş, balık, böcek çeşitlerinin dahil olduğu
Kuluçka parazitizmi 'örnek verilebilir. İşgal, mafya, savaş ve evrim
senaryolarına konu olmuş bir parazitoloji çeşitidir.

Eklembacaklı konağı yumurtalarını suya bırakacağı zaman boğulmaya
teşvik ederek intihar ettiren [Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...] ya da Aykılı adı verilen
Nematorpha türü ise söylentilerin aksine insanda yaşamaz.


Tıp ve Alternatif Tıp'ta Çin aktarları parazitik solucanları afrodizyak,
görmeyi artırmak vb faydaları için kullanmışlardır. Sosyo ekonomik
düzeyi düşük kişilerde gelişmiş ülkelere göre özellikle kanser,
enflamatuar bağırsak hastalıkları, kireçlenme gibi rahatsızlıkların daha
az görülmesi Amerikalı bazı profesorlerin dikkatini çekmiş risk
altındaki kişilere solucan yumurtaları verilmesi ile deneylere
başlanmıştır. Bu araştırmalar tartışma aşamasında ve kansere
yakalanmamış hastalar için geçerlidir. Toxoplasma hastalarının
kanser, allerji ve bazı egzama türlerine dirençli olduğunun tespiti ve
kist hidatikin meme kanseri riskini azaltarak, erken alındığında
bulunduğu bölgede kanser oluşumları karaciğer kelebeğinin kansere
sebepmi dirençmi olduğu konusunda tartışmalar yaratmıştır. Bazı
formuna önem veren balet, aktrist gibi ünlü sanatçılar tenya
yumurtası yutarak obeziteye karşı sağlıklı olduğunu düşündükleri
yöntemleri uygulamıştır. Bazı balık türleri sedefli, funguslu cilt
hastalıklarında ve sülük çeşitleri kirli kanın temizlenmesinde, adi sinek
kurtçuklarıda gangrenli ve toksik dokuları temizlemesinde
kullanılmıştır, Bazı kuş türleri tüylerinin arasına yerleştirdikleri canlı
karıncalar yardımıyla temizlenir. Adi sineğin larvasında bulunan
toksinden bilimadamları güçlü yeni bir antibiyotik üzerine çalışmalarını
sürdürmektedir bu yine hayvanseverlerinde tepkisine yol açmıştır.
Bazı kuş türleri timsahın diş aralarındaki artıklarla beslenirken timsah
ağzını açık bırakmaktadır. Bazı ufak balık türleri köpekbalıklarının
üzerine yapışarak atık derilerdeki bakteri oluşumunu engellemektedir,
köpekbalığı ve timsah gibi vahşi türlerin kendilerininde bu yaratıklara
nezaketli davranmaları doğal seleksiyonda dayanışma olabileceği gibi
zayıf bir bünye yada aç yeni bir parazit için yukarıda sayılan dostluklar
her koşulda geçerli olmayabilir.

Ekosistemdeki Rolleri
Doğada'ki diğer dominat türlerin rekabetini azaltarak türlerin
varolmasını sağlarlar. Besin zincirinde hem av hem avcı
konumundadırlar. Pekçoğu yaşam döngüsünü sürdürebilmek için
birden çok hosta ihtiyaç duyar ve Ekosistemin sağlıklı kalmasını
sağlarlar.

[Üye Olmadan Linkleri Göremessin! Üye Olmak İçin Tıkla...]